İçeriğe atla
Av. Çağatay KISAHukuk & Danışmanlık

Tüketici Hukuku Avukatı

Tüketici Hukuku

Ayıplı mal veya hizmette tüketici; ücretsiz onarım, değişim, bedel iadesi veya indirim haklarından birini seçebilir. 2025 itibarıyla belirli tutarın altındaki uyuşmazlıklar Tüketici Hakem Heyeti'nde, üzerindekiler tüketici mahkemesinde çözülür.

Tüketici hukuku, satıcı karşısında zayıf konumda olan tüketiciyi korumak için özel usuller öngörür. Hakem heyeti başvuruları harçsızdır ve avukat zorunluluğu yoktur; ancak yüksek bedelli uyuşmazlıklarda ve konut projelerinde profesyonel takip sonucu doğrudan etkiler. Büromuz; ayıplı araç ve konut davalarından ön ödemeli konut satışlarında sözleşmeden dönmeye, devre tatil iptallerinden bankaların haksız kesintilerine ve sağlık hukukundan doğan (malpraktis, estetik) uyuşmazlıklara kadar tüketici hukukunun her aşamasında temsil hizmeti sunar.

Ayıplı mal: dört seçimlik hak ve kullanım şartları

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) m.8 vd. uyarınca, teslim anında sözleşmeye aykırı olan (arızalı, eksik, vaat edilen özellikleri taşımayan) mal ayıplıdır. Tüketici bu durumda dört seçimlik haktan birini kullanabilir: sözleşmeden dönerek bedelin iadesi, ayıpsız misliyle değişim, ücretsiz onarım veya ayıp oranında bedel indirimi (TKHK m.11). Ücretsiz onarım ve değişim talepleri satıcıya karşı ileri sürülebileceği gibi, üretici ve ithalatçı da bu taleplerden müteselsilen sorumludur. Teslimden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğu karine olarak kabul edilir ve aksini ispat yükü satıcıya düşer. Satıcının 'önce servise gönderelim' ısrarı tüketicinin seçim hakkını ortadan kaldırmaz; seçimlik hak bir kez kullanıldıktan sonra kural olarak değiştirilemeyeceğinden, talep dilekçesinin baştan doğru kurulması önemlidir. Seçimlik hakkın hangisinin kullanılacağına karar verirken, satıcının önerdiği çözümün tüketiciye ek bir külfet (uzun bekleme, ek masraf) yükleyip yüklemediği de değerlendirilmelidir; kanun, seçimin satıcının uygun bulduğu değil tüketicinin talep ettiği yönde kullanılmasını esas alır.

Ayıplı araç ve konut davaları

Bölgemizdeki tüketici dosyalarının en yüksek bedelli iki grubu, sıfır araçlardaki üretim kusurları ile yeni konut projelerindeki eksik ve ayıplı imalatlardır. Araç dosyalarında boya-değişen kayıtları, kronik arızalar ve servis geçmişi üzerinden ayıbın 'önemli' olup olmadığı tartışılır; önemli ayıpta Yargıtay uygulaması tüketicinin değişim ve bedel iadesi taleplerini korur. Konut dosyalarında ise projede vaat edilen sosyal donatıların yapılmaması, net alanın küçük çıkması ve geç teslim en sık uyuşmazlık konularıdır; ilanlar ve tanıtım broşürleri sözleşmenin eki sayılır ve satıcıyı bağlar. Ayıplı maldan sorumlulukta zamanaşımı, teslimden itibaren 2 yıl; konutlarda 5 yıldır (TKHK m.12); gizli ayıplarda ve ağır kusur/hile hâlinde satıcı zamanaşımı savunmasından yararlanamaz. Teslim tutanağına konulacak kayıtlar, bu davaların en değerli delilidir. Araç dosyalarında ekspertiz raporunun satıcı veya bayi ile bağlantısı olmayan bağımsız bir kuruluştan alınması, raporun mahkemede tarafsız delil olarak değerlendirilme ihtimalini artırır; konut dosyalarında ise teslim tutanağına düşülen kayıtların tarihli fotoğraf ve video kayıtlarıyla desteklenmesi aynı işlevi görür.

Mesafeli satış ve 14 günlük cayma hakkı

İnternet, telefon veya sosyal medya üzerinden kurulan mesafeli satışlarda tüketici, malı teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkını kullanabilir (TKHK m.48); hizmet sözleşmelerinde süre sözleşmenin kurulduğu tarihten işler. Satıcı, cayma hakkı konusunda tüketiciyi usulüne uygun bilgilendirmemişse süre uzar. Cayma bildiriminin yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla yapılması yeterlidir; iade edilen bedel, kanunda öngörülen süre içinde tüketiciye ödenmelidir. Kişiye özel üretilen ürünler, çabuk bozulan mallar, ambalajı açılmış hijyen ürünleri ve ifasına başlanmış anlık hizmetler gibi istisnalar saklıdır. Sosyal medya üzerinden 'kapıda ödeme' ile yapılan satışlarda satıcının kimliğinin belirsizliği en büyük risktir; ödeme ve yazışma kayıtlarının saklanması, uyuşmazlıkta tüketicinin elini güçlendirir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin satıcıya ulaştığının ispatı tüketici üzerindedir; bu nedenle bildirimin yalnızca telefonla değil, e-posta, mesaj veya satıcının kendi sistemi üzerinden yazılı biçimde ve mümkünse okundu bilgisiyle birlikte yapılması ileride çıkabilecek tartışmaları önler.

Ön ödemeli konut satışı ve devre tatil sözleşmeleri

Maketten (topraktan) konut satışlarında kanun tüketiciye güçlü güvenceler tanır: sözleşme öncesi bilgilendirme zorunludur, sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren 14 gün içinde cayma hakkı vardır ve konutun devir veya teslim süresi sözleşme tarihinden itibaren 48 ayı geçemez (TKHK m.40 vd.). Teslim gecikmesinde tüketici; sözleşmeden dönme, gecikme tazminatı ve ödediği bedelin iadesi seçeneklerini değerlendirebilir. Projenin başka firmaya devri veya şirketin konkordato ilanı hâlinde alacağın güvence altına alınması için hızlı hareket edilmesi gerekir. Devre tatil sözleşmelerinde ise (TKHK m.50) 14 günlük cayma hakkı ve katı şekil şartları geçerlidir; uygulamada tatil köyü gezdirme bahanesiyle imzalatılan uzun süreli sözleşmelerin iptali, büromuzun sık yürüttüğü dosya tiplerindendir. Her iki alanda da sözleşme metni imzadan önce mutlaka incelettirilmelidir. 48 aylık üst sınır, sözleşmede daha kısa bir teslim tarihi kararlaştırılmasına engel değildir; sözleşmede yazan tarih ile kanuni üst sınır birbirine karıştırılmamalı, gecikme hesabı her zaman sözleşmede taahhüt edilen teslim tarihinden itibaren yapılmalıdır.

Banka ve finans uyuşmazlıkları

Bankalarla tüketiciler arasındaki uyuşmazlıklar; kredi kullandırımında alınan haksız masraf ve komisyonlar, kredi kartı yıllık üyelik ücretleri, sigorta poliçelerinin habersiz düzenlenmesi ve kredi yapılandırma koşulları başlıklarında yoğunlaşır. Tüketici işlemlerinde haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür (TKHK m.5); bankanın tek taraflı olarak faiz ve masraf artırması da aynı denetime tabidir. Haksız kesintilerin iadesi için önce bankaya yazılı başvuru, ardından tutara göre Tüketici Hakem Heyeti veya tüketici mahkemesi yolu izlenir. Kredi kartı borcu ve icra baskısı altındaki tüketiciler için taksitlendirme ve itiraz süreçleri birlikte planlanır. Dekont, sözleşme ve hesap ekstrelerinin eksiksiz toplanması; kesintinin hangi kalemde, hangi tarihte yapıldığının tespitini ve dolayısıyla talebin doğru hesaplanmasını sağlar — bu dosyalarda başarı büyük ölçüde belge disiplinine bağlıdır.

Sağlık hukuku: malpraktis ve estetik operasyonlar

Özel sağlık kuruluşu ile hasta arasındaki ilişki tüketici hukuku kapsamında değerlendirilir: hatalı tıbbi müdahale (malpraktis) hâlinde hasta; özel hastane ve hekimden tüketici mahkemesinde maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Sorumluluğun temeli, tıbbi standarttan sapma ve aydınlatılmış onam eksikliğidir: hastanın; müdahalenin riskleri, alternatifleri ve olası sonuçları konusunda anlaşılır biçimde bilgilendirilmemesi, komplikasyon gerçekleşmese dahi başlı başına sorumluluk doğurabilir. Estetik operasyonlar ve diş protez uygulamaları ise Yargıtay tarafından sonuç taahhüdü içeren eser sözleşmesi olarak kabul edilir; taahhüt edilen estetik sonuç gerçekleşmemişse hekimin 'komplikasyon' savunması çok daha dar yorumlanır. Kamu hastanelerindeki zararlar için yol ayrımı farklıdır: idareye başvuru ve idari yargıda tam yargı davası gündeme gelir. Tedavi evrakının ve onam formlarının erken toplanması her iki yolda da belirleyicidir.

Tüketici Hakem Heyeti ve tüketici mahkemesi süreci

Tüketici uyuşmazlıklarında başvuru mercii, uyuşmazlık bedeline göre belirlenir: her yıl yeniden değerleme oranında güncellenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyeti'ne başvuru zorunludur; sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar doğrudan tüketici mahkemesinde görülür. Hakem heyeti başvurusu harçsızdır, e-Devlet üzerinden yapılabilir ve dosya üzerinden karara bağlanır; karara karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (TKHK m.70). Tüketici mahkemelerinde tüketicilerin açtığı davalar harçtan muaftır (TKHK m.73) ve 2020'den bu yana dava öncesi arabuluculuk, parasal sınırın üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarının çoğunda dava şartıdır. Sürecin doğru mercide başlatılması ve talep kalemlerinin (asıl alacak, faiz türü, faiz başlangıcı) baştan doğru kurulması, aylarca sürecek usul tartışmalarını önler.

Bölgemizde tüketici uyuşmazlıklarının profili

Esenyurt, Beylikdüzü ve Büyükçekmece; Türkiye'nin en yoğun yeni konut stoğuna ve geniş AVM-perakende ağına sahip bölgelerinden biri olduğundan, tüketici dosyalarımızın profili de buna paralel şekillenir: markalı konut projelerinde geç teslim ve ayıplı imalat, sıfır araçlarda kronik arıza, mobilya ve elektronik ürünlerde ayıp ile bankacılık kesintileri en sık başvuru konularıdır. Hakem heyeti başvuruları kaymakamlıklar bünyesindeki ilçe tüketici hakem heyetlerine, dava aşamasına gelen dosyalar ise Büyükçekmece Adliyesi'ndeki görevli mahkemelere yönlendirilir. Konut projelerine karşı yürütülen dosyalarda aynı projeden çok sayıda tüketicinin benzer taleplerle başvurması yaygındır; emsal kararların takibi ve delil setinin (proje broşürü, sözleşme, teslim tutanağı, bilirkişi tespitleri) standartlaştırılması, bu dosyalarda süreci hem hızlandırır hem güçlendirir.

Tüketici uyuşmazlıklarında en sık yapılan hatalar

En sık karşılaştığımız hatalar şunlardır: ayıplı ürünü teslim alırken tutanağa kayıt düşmemek ve kutuyu/aracı kontrol etmeden teslim belgesi imzalamak; seçimlik hakkı düşünmeden 'önce onarım' talebini kabul edip aynı arızanın tekrarında değişim hakkını tartışmalı hâle getirmek; cayma süresini sosyal medya satıcısıyla pazarlık yaparak geçirmek; devre tatil ve ön ödemeli konut sözleşmelerini okumadan, tanıtım baskısı altında imzalamak; sağlık dosyalarında tedavi evrakını ve onam formlarını istemekte gecikmek. Bir diğer yaygın yanılgı, hakem heyeti kararının kesin olduğu sanısıdır; karara karşı 15 gün içinde mahkemeye itiraz mümkündür. Belgelerin işlem anından itibaren düzenli saklanması ve sürelerin takvime bağlanması, tüketici dosyalarında hak kaybının en basit panzehiridir.

Örnek senaryo — geç teslim edilen projeden dönme

(Aşağıdaki örnek, sık karşılaşılan bir dosya tipini anlatmak amacıyla kurgulanmıştır; belirli bir müvekkile veya davaya atıf içermez.) Bir tüketici, maketten satın aldığı dairenin sözleşmede taahhüt edilen teslim tarihinin üzerinden uzun süre geçmesine rağmen kaba inşaatın dahi bitmediğini belirterek başvurur. Dosyada önce sözleşme ve ödeme planı incelenir: teslim süresinin 48 aylık kanuni üst sınıra ve taahhüde uygunluğu, gecikmenin haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığı değerlendirilir. Ardından tüketicinin hedefine göre iki seçenek kurgulanır: sözleşmeden dönerek ödenen bedelin ve zararın iadesi ya da sözleşmeyi ayakta tutup gecikme tazminatı (emsal kira bedeli) talebi. Satıcının mali durumu araştırılarak ihtiyati tedbir ihtiyacı da değerlendirilir. Bu kurgu; konut dosyalarında hedef belirleme ile hukuki yolun nasıl eşleştirildiğini göstermektedir.

Son güncelleme:

Bu Alanda Verdiğimiz Hizmetler

  • Ayıplı mal ve ayıplı hizmet davaları (araç, konut, elektronik)
  • Ön ödemeli konut satışında dönme ve tazminat
  • Devre tatil sözleşmelerinin iptali
  • Mesafeli satış ve cayma hakkı uyuşmazlıkları
  • Banka ve kredi kesintilerinin iadesi
  • Tüketici Hakem Heyeti başvuruları ve itirazlar
  • Abonelik ve telekom uyuşmazlıkları
  • Malpraktis (hekim hatası) maddi-manevi tazminat davaları
  • Estetik ve diş hekimliği uyuşmazlıkları (eser sözleşmesi)
  • Aydınlatılmış onam eksikliğine dayalı davalar

Sık Sorulan Sorular

Tüketici Hukuku Hakkında Merak Edilenler

Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için lütfen randevu alınız.

Evet. Ayıp, aracın değerini veya kullanımını etkiliyorsa tüketici; ücretsiz onarım, ayıpsız misliyle değişim, bedel iadesi veya bedel indirimi seçimlik haklarından birini kullanabilir. Yargıtay, önemli ayıplarda değişim ve iade taleplerini korumaktadır.

Mesafeli satışlarda tüketici, 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkını kullanabilir. Kişiye özel üretilen ürünler, hızlı bozulan mallar ve açılmış hijyen ürünleri gibi istisnalar saklıdır.

Özel hastane ve hekime karşı sözleşmeye dayalı taleplerde zamanaşımı kural olarak 5 yıldır; vekalet ilişkisinde zararın öğrenilmesine göre değişebilir. Kamu hastanelerinde 1 yıl içinde idareye başvuru, ardından tam yargı davası gündeme gelir. Somut olayda süre analizi mutlaka yapılmalıdır.

Evet. Yargıtay estetik operasyonları sonuç taahhüdü içeren eser sözleşmesi olarak kabul eder; taahhüt edilen sonuç gerçekleşmemişse hekimin sorumluluğu komplikasyon savunmasına göre çok daha katıdır.

Sorunuzun cevabını bulamadınız mı? Bize ulaşın →

Blog

Tüketici Hukuku Yazıları

İlk Adımı Atın

Hukuki Sorununuz Beklemeye Gelmez

Süreler hak kaybettirir. Dosyanızı bugün birlikte değerlendirelim; size net bir yol haritası ve gerçekçi bir beklenti sunalım.

Online RandevuHemen Arayın