Ticaret Hukuku Avukatı
Ticari uyuşmazlıklarda dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk şartı aranır. Sözleşmelerin kurulma aşamasında hukuki denetimden geçirilmesi, ileride doğacak uyuşmazlık riskini ve maliyetini önemli ölçüde azaltır.
Ticaret hukuku; tacirler arasındaki sözleşmelerden kıymetli evraka, haksız rekabetten taşıma işlerine kadar geniş bir alanı kapsar. Ticari işletmelerin en büyük hukuki riski, denetimden geçmemiş sözleşmelerle iş yapmaktır. Büromuz; sözleşmelerin hazırlanması ve müzakeresi, ticari alacakların tahsili, çek-senet uyuşmazlıkları ve haksız rekabet davalarında hem dava hem danışmanlık hizmeti sunar. Sigorta şirketleriyle olan uyuşmazlıklar da (kasko, konut ve işyeri hasar talepleri gibi) bu alanın kapsamındadır; zira sigorta sözleşmesinden doğan davalar Türk Ticaret Kanunu'na tabidir. Amacımız uyuşmazlık doğmadan önlemek; doğduğunda ise en hızlı ve ekonomik yoldan çözmektir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), tacirleri sıradan sözleşme taraflarından farklı ve daha ağır bir rejime tabi tutar: tacir, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş insanı gibi hareket etmek zorundadır (TTK m.18). Bu ölçü; 'sözleşmeyi okumadım', 'piyasa koşullarını bilmiyordum' gibi savunmaların tacirler için kural olarak dinlenmeyeceği anlamına gelir. Tacirler arasında belirli ihtar ve ihbarların (temerrüt, sözleşmeden dönme, fesih gibi) geçerliliği; noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imzalı KEP sistemiyle yapılmış olmalarına bağlıdır (TTK m.18/3). Ayrıca ticari defterlerin usulüne uygun tutulması hem ispat gücü hem vergi ve sorumluluk boyutuyla kritik önemdedir. Bu çerçeve bilinmeden atılan her imza, işletme için öngörülemeyen yükümlülükler doğurabilir.
Distribütörlük, bayilik, franchise, tedarik, hizmet ve e-ticaret sözleşmeleri; işletmenin gelir modelini yıllarca bağlayan metinlerdir. Sözleşme denetiminde odaklandığımız başlıklar; edimlerin ve teslim şartlarının netliği, bedel ve fiyat uyarlama mekanizmaları, cezai şart ve sorumluluk sınırlamaları, fesih ve çıkış senaryoları, rekabet yasağı ve gizlilik hükümleri ile uyuşmazlık çözüm yeridir (yetkili mahkeme veya tahkim). Tacirler arasında kararlaştırılan cezai şart kural olarak indirilemez (TTK m.22); bu nedenle tutar ve kapsam imza öncesinde dikkatle müzakere edilmelidir. Süreklilik arz eden ilişkilerde sözleşmenin yıllık gözden geçirilmesi, mevzuat ve içtihat değişikliklerinin (örneğin faiz ve uyarlama rejimindeki gelişmelerin) metne yansıtılmasını sağlar. İyi kurgulanmış bir sözleşme, ileride açılacak davanın en güçlü delilidir.
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m.5/A); bu aşama atlanırsa dava usulden reddedilir. Arabuluculuk süreci görece hızlı tamamlanır ve anlaşma tutanağı ilam niteliğinde belge gücündedir. Anlaşma sağlanamazsa asliye ticaret mahkemesinde dava yoluna geçilir; paralel olarak icra takibi ve şartları varsa ihtiyati haciz de tahsilat stratejisinin parçasıdır. Ticari işlerde temerrüt faizi, kural olarak yasal faizden daha yüksek olan avans faizi oranı üzerinden istenebilir; faiz başlangıç tarihinin doğru belirlenmesi (fatura vadesi, ihtar tarihi) alacağın gerçek değerini korur. Cari hesap ilişkilerinde (TTK m.89 vd.) dönem sonu bakiyenin mutabakatla tespiti, ileride doğacak ispat sorunlarını büyük ölçüde ortadan kaldırır. Arabuluculuk görüşmelerine, alacağın dayanağı olan fatura, sözleşme ve yazışmaların düzenli bir dosya hâlinde önceden hazırlanarak katılınması, karşı tarafla daha güçlü bir pozisyondan müzakere edilmesini ve anlaşma sağlanamazsa açılacak davanın delil setinin baştan hazır olmasını sağlar.
Ticari hayatın en çok gözden kaçan kuralı TTK m.21/2'dir: bir fatura alan kişi, aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde faturanın içeriği hakkında itirazda bulunmazsa, içeriği kabul etmiş sayılır. Bu karine özellikle fiyat, miktar ve vade kayıtları bakımından güçlü bir delil etkisi doğurur; itiraz edilmemiş faturalar, itirazın iptali davalarında ve icra takiplerinde alacaklının elini önemli ölçüde güçlendirir. İtirazın ispatlanabilir bir yolla (KEP, noter, iadeli taahhütlü mektup) yapılması gerekir; telefonla yapılan itirazın hukuki değeri yoktur. Öte yandan fatura tek başına sözleşmenin varlığını her zaman ispatlamaz; teslim belgeleri (irsaliye), sipariş yazışmaları ve cari hesap mutabakatlarıyla desteklenmelidir. İşletmelere önerimiz; gelen faturaların 8 günlük süre gözetilerek kontrol edildiği yazılı bir iç prosedür kurmalarıdır. Bu 8 günlük sürenin başlangıcı faturanın fiilen eline ulaştığı tarih olduğundan, faturanın hangi tarihte ve hangi yolla (kargo, e-posta, e-fatura sistemi) teslim edildiğinin ayrıca kayıt altına alınması, sürenin doğru hesaplanması ve olası bir uyuşmazlıkta ispat açısından önem taşır.
Kıymetli evrak, sıkı şekil şartlarına bağlıdır: zorunlu unsurları taşımayan bir belge çek veya bono vasfını yitirir ve kambiyo takibine konu edilemez; bu nedenle senet alırken unsur denetimi (düzenleme tarihi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, imza) hayati önemdedir. Karşılıksız çıkan çekte hamilin üç ayrı yolu vardır: kambiyo senetlerine özgü icra takibi, 5941 sayılı Çek Kanunu m.5 kapsamında karşılıksız çek düzenleme suçundan şikâyet (süre: öğrenmeden itibaren 3 ay, her hâlde 1 yıl) ve çek düzenleme yasağı talebi. Şikâyet, icra mahkemesinde görülür ve düzenleyen hakkında adli para cezası ile çek düzenleme yasağı sonuçları doğurabilir. Senede dayalı alacaklarda zamanaşımı sürelerinin (poliçe/bono için vadeden itibaren 3 yıl) takibi de tahsilat planının parçasıdır; süresi geçen senet, temel ilişkiye dayalı alacak davasına dönüştürülerek kurtarılabilir. Uygulamada hamilin bu üç yolu aynı anda değil, borçlunun ödeme kabiliyeti ve dosyanın somut koşullarına göre bir öncelik sırasına koyarak yürütmesi, hem zaman hem masraf açısından daha verimli bir tahsilat stratejisi kurulmasını sağlar.
TTK m.54 vd., dürüstlük kuralına aykırı ticari uygulamaları haksız rekabet olarak yaptırıma bağlar: rakibin ürününü kötüleme, başkasının iş ürününden yetkisiz yararlanma, müşteri çevresini yanıltıcı reklamlarla çekme, iş şartlarına uymayarak avantaj sağlama ve çalışanları ayartma bunun tipik görünümleridir. Zarar gören tacir; tespit, men (durdurma), eski hâle iade ve kusur varsa maddi-manevi tazminat davaları açabilir (TTK m.56); dava sonucunun ilanı da istenebilir. Bu davalar, davaya hakkı olan tarafın öğrenmesinden itibaren 1 yıl ve her hâlde doğumundan itibaren 3 yıllık zamanaşımına tabidir (TTK m.60). Sosyal medya ve e-ticaret platformlarındaki karalama ve taklit vakaları, delillerin hızla kaybolması nedeniyle ivedi tespit gerektirir; noter tespiti ve e-tespit araçları bu dosyalarda ilk adımdır. Dijital ortamda işlenen fiillerde yalnızca ekran görüntüsü çoğu zaman yeterli görülmeyebileceğinden, noter marifetiyle veya teknik bir uzman desteğiyle alınan tespit tutanakları, dava aşamasında içeriğin değişmediğini kanıtlamak açısından çok daha güçlü bir delil oluşturur.
Esenyurt, Beylikdüzü ve Büyükçekmece; üretim, lojistik ve perakende yoğunluğuyla İstanbul'un en hareketli ticari bölgelerinden biridir ve KOBİ'ler arasındaki alacak, bayilik ve tedarik uyuşmazlıkları günlük pratiğimizin önemli bölümünü oluşturur. Ticari davalar asliye ticaret mahkemelerinin görev alanındadır; bölgedeki dosyalar, yetki sözleşmesine ve davalının merkezine göre İstanbul'un farklı adliyelerindeki ticaret mahkemelerinde görülebilir — hangi mahkemenin yetkili olduğu, dava öncesi stratejinin ilk sorusudur. Ticari defter ve elektronik kayıtların delil olarak hazırlanması, arabuluculuk oturumlarının etkin kullanımı ve gerektiğinde ihtiyati haciz taleplerinin doğru adliyeye yönlendirilmesi; bölge işletmeleri için süreç yönetiminin bel kemiğidir. İşletmenize en yakın icra ve tespit işlemleri ise Büyükçekmece Adliyesi üzerinden yürütülebilir.
En sık karşılaştığımız hatalar şunlardır: sözleşmeyi karşı tarafın matbu metniyle, hukuki denetim olmadan imzalamak; faturaya 8 günlük sürede itiraz etmeyerek içeriğini kabul etmiş sayılmak; cari hesap mutabakatlarını yıllarca yapmamak ve dava aşamasında dağınık kayıtlarla ispat güçlüğüne düşmek; çek-senedi unsur denetimi yapmadan almak; sözlü anlaşmalarla yüksek tutarlı iş yapmak ve teslimatları irsaliyesiz gerçekleştirmek. Bir diğer kritik hata, alacak tahsilinde gecikmektir: borçlunun mali durumu bozulduktan sonra başlatılan takip, çoğu zaman sonuç vermez; alacak yaşlandıkça tahsil kabiliyeti düşer. İşletmenin sözleşme, fatura ve tahsilat süreçlerini yılda bir kez hukuki denetimden geçirmesi, bu hataların neredeyse tamamını önleyen düşük maliyetli bir tedbirdir.
(Aşağıdaki örnek, sık karşılaşılan bir dosya tipini anlatmak amacıyla kurgulanmıştır; belirli bir müvekkile veya davaya atıf içermez.) Bir gıda distribütörü, yıllardır çalıştığı üreticinin sözleşmeyi bir gün önceden bildirimle feshettiğini ve stoklarındaki ürünleri geri almayı reddettiğini iddia ederek başvurur. Böyle bir dosyada ilk inceleme sözleşme metnine yönelir: fesih bildirim süresi, stok iadesi ve rekabet yasağı hükümleri taranır; ardından fesih bildiriminin şekli (KEP/noter şartına uyulup uyulmadığı) denetlenir. Talep listesi; bildirim süresine uyulmamasından doğan kâr kaybı, stok bedeli ve varsa portföy/denkleştirme benzeri talepler üzerinden kurulur, dava öncesi zorunlu arabuluculuk aşaması planlanır. Bu kurgu; ticari dosyalarda sonucun, sözleşme metni ile bildirim şekline uyum arasındaki ilişkiden nasıl doğduğunu göstermektedir.
Son güncelleme:
Sık Sorulan Sorular
Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için lütfen randevu alınız.
Sorunuzun cevabını bulamadınız mı? Bize ulaşın →
Blog
12. Yargı Paketi ile 3095 sayılı Kanun m.1 değişti: yasal faiz oranı artık TCMB reeskont oranının yüzde seksenine endeksli, yılda iki kez güncellenebilecek şekilde belirleniyor.
Franchise sözleşmesinin haksız feshinde hangi tazminatlar istenebilir? Denkleştirme tazminatı, menfi-müspet zarar ayrımı, rekabet yasağı ve tarafların dikkat etmesi gereken süreler.
Haksız rekabet davasının şartları, TTK m. 55'teki hâller, açılabilecek dava türleri, bir ve üç yıllık zamanaşımı, ihtiyati tedbir ve görevli mahkeme.
İlk Adımı Atın
Süreler hak kaybettirir. Dosyanızı bugün birlikte değerlendirelim; size net bir yol haritası ve gerçekçi bir beklenti sunalım.