İçeriğe atla
Av. Çağatay KISAHukuk & Danışmanlık

Şirket Avukatı

Şirketler Hukuku

Şirket kuruluşundan genel kurul işlemlerine, hisse devrinden ortaklar arası uyuşmazlıklara kadar tüm kurumsal süreçlerin hukuka uygun yürütülmesi; hem cezai sorumluluk riskini hem de ortaklık kavgalarının maliyetini önler.

Şirketler hukuku, işletmenizin kuruluşundan tasfiyesine kadar tüm yaşam döngüsünü düzenler. Ana sözleşmenin ve ortaklık yapısının başlangıçta doğru kurgulanması, ileride yaşanabilecek ortaklar arası uyuşmazlıkların en etkili sigortasıdır. Büromuz; anonim ve limited şirket kuruluşları, esas sözleşme değişiklikleri, sermaye artırımları, genel kurul ve yönetim kurulu süreçleri, hisse devirleri, pay sahipliği sözleşmeleri ve birleşme-devralma (M&A) işlemlerinde danışmanlık verir; ortaklıktan çıkarma, şirket feshi ve sorumluluk davalarında müvekkillerini temsil eder.

Şirket türü seçimi ve kuruluş süreci

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca anonim ve limited şirket tek ortakla dahi kurulabilir. Tür seçimi; asgari sermaye, pay devrinin kolaylığı, ortakların kamu borçlarından sorumluluğu ve vergisel sonuçlar birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır. Kuruluş, MERSİS üzerinden hazırlanan esas sözleşmenin ticaret sicil müdürlüğünde tesciliyle tamamlanır; ancak asıl belirleyici olan, matbu esas sözleşme yerine ortaklık ilişkisine özgü hükümlerin (pay devri kısıtları, kâr dağıtım politikası, yönetim yapısı, oy hakları) baştan yazılmasıdır. Yabancı sermayeli kuruluşlarda ek bildirim yükümlülükleri, faaliyet konusuna göre izin ve ruhsat gereklilikleri de kuruluş planına dâhil edilir. Deneyimimiz şudur: kuruluş aşamasında esas sözleşmeye ayrılan birkaç saatlik özen, yıllar sonra açılacak ortaklık davalarının çoğunu gereksiz kılar.

Esas sözleşme ve ortaklar arası sözleşme (SHA)

Esas sözleşme herkese açık sicil kaydıdır; ortakların ticari sırlarını ve hassas dengelerini düzenlemek için çoğu zaman yeterli değildir. Bu boşluğu, ortaklar arasında imzalanan pay sahipleri sözleşmesi (SHA) doldurur: oy birliği gerektiren kritik kararlar, pay devir kısıtlamaları (ön alım, birlikte satma ve sürükleme hakları), kâr dağıtım politikası, rekabet yasağı, kilitlenme (deadlock) çözüm mekanizmaları ve çıkış senaryoları (put/call opsiyonları) bu sözleşmede kurgulanır. SHA'nın esas sözleşmeyle uyumlu yazılması gerekir; iki metin arasındaki çelişki, uyuşmazlık anında tarafların en zayıf noktası hâline gelir. Aile şirketlerinde nesil devri planlaması ve yönetimde profesyonelleşme hükümleri de aynı çerçevede ele alınır. İyi kurgulanmış bir SHA, ortaklığın hem evlilik sözleşmesi hem de boşanma protokolüdür.

Genel kurul kararlarının iptali ve butlanı

Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı genel kurul kararlarına karşı iptal davası açılabilir (TTK m.445): toplantıda hazır bulunup karara muhalefetini tutanağa geçirten pay sahibi, çağrının usulsüz yapılması gibi hâllerde ise toplantıya katılmayan pay sahibi de dava hakkına sahiptir. İptal davası, karar tarihinden itibaren 3 aylık hak düşürücü süre içinde şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır. Emredici hükümlere, özellikle pay sahiplerinin vazgeçilmez haklarına aykırı kararlar ise süreye bağlı olmaksızın butlan tespitine konu edilebilir (TTK m.447). Uygulamada bu davalar; sermaye artırımıyla ortaklık oranının sulandırılması, kâr dağıtmama kararlarının süreklileşmesi ve yönetim kuruluna ölçüsüz yetki devri gibi çoğunluk-azınlık gerilimlerinden doğar. Muhalefet şerhinin usulüne uygun yazdırılması, davanın ön şartı olarak özel dikkat ister. Toplantı tutanağına geçirilecek muhalefet şerhinin yalnızca 'karara karşıyım' ifadesiyle değil, hangi karara ve hangi gerekçeyle karşı çıkıldığı açıkça belirtilerek yazdırılması, ileride açılacak iptal davasının kabul edilebilirliği açısından uygulamada sıkça gözden kaçan belirleyici bir ayrıntıdır.

Ortaklıktan çıkma, çıkarılma ve haklı sebeple fesih

Ortaklık ilişkisi çekilmez hâle geldiğinde kanun her tür için farklı çıkış kapıları öngörür. Limited şirkette ortak, esas sözleşmede öngörülen sebeplerle veya haklı sebeplerin varlığında mahkemeden çıkmaya izin verilmesini isteyebilir (TTK m.638); şirket de haklı sebeplerle bir ortağın çıkarılmasını mahkemeden talep edebilir (TTK m.640). Çıkan veya çıkarılan ortağa payının gerçek değeri üzerinden ayrılma akçesi ödenir — bu değerin tespiti, uygulamadaki asıl mücadele alanıdır. Anonim şirkette ise azınlık (halka kapalı şirketlerde sermayenin en az onda birini temsil eden pay sahipleri), haklı sebeplerin varlığında şirketin feshini mahkemeden isteyebilir; mahkeme fesih yerine, davacı paylarının gerçek değeriyle satın alınmasına veya duruma uygun başka bir çözüme de karar verebilir (TTK m.531). Bu davalarda şirket değerlemesi bilirkişiliği sonucu doğrudan belirler. Ayrılma akçesinin şirketin gerçek değeri üzerinden hesaplanabilmesi için bilirkişi incelemesinde yalnızca kayıtlı mali tabloların değil, kayıtlara tam yansımayan marka, müşteri portföyü veya gayrimenkul gibi değerlerin de dikkate alınmasının talep edilmesi, uygulamada sıkça gözden kaçan ama sonucu doğrudan etkileyen bir ayrıntıdır.

Pay (hisse) devri: tür bazında farklı rejimler

Pay devri, iki şirket türünde tamamen farklı işler. Limited şirkette esas sermaye payının devri; yazılı devir sözleşmesinin noterde onaylanmasını, esas sözleşmede aksi öngörülmemişse ortaklar genel kurulunun onayını ve ticaret siciline tescili gerektirir (TTK m.595) — bu adımlardan birinin atlanması devri geçersiz kılabilir. Anonim şirkette ise nama yazılı payların devri kural olarak serbesttir; esas sözleşmeyle sınırlandırma (bağlam hükümleri) mümkündür. Hamiline yazılı pay senetlerinin devrinde, zilyetliğin geçirilmesine ek olarak Merkezi Kayıt Kuruluşu'na (MKK) bildirim zorunluluğu getirilmiştir; bildirilmeyen devirler pay sahipliği haklarının kullanımını engeller. Devir öncesinde şirketin mali tablolarının, gizli borçlarının ve devam eden davalarının incelenmesi (due diligence) ile devir bedelinin ödeme güvencesine bağlanması, alıcı ve satıcı için eşit derecede önemlidir. Bedelin bir kısmının peşin, kalanının vadeli ödendiği devirlerde, kalan bedelin ödenmemesi ihtimaline karşı payların rehni veya devrin şarta bağlanması gibi güvence mekanizmalarının sözleşmeye eklenmesi, satıcı tarafın uygulamada en sık ihmal ettiği koruma yollarından biridir.

Yöneticilerin hukuki ve kamu borçlarından sorumluluğu

Yönetim kurulu üyeleri ve limited şirket müdürleri; kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal etmeleri hâlinde şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur (TTK m.553). Sorumluluğun sınırlandırılmasında görev dağılımı ve devri önemli bir savunma hattıdır. Daha az bilinen ve daha tehlikeli olan cephe kamu borçlarıdır: şirketten tahsil edilemeyen vergi ve SGK borçlarından kanuni temsilciler (müdürler, yönetim kurulu üyeleri) şahsi malvarlıklarıyla sorumlu tutulabilir; limited şirkette ortaklar da sermaye payları oranında bu borçlardan takip edilebilir (6183 sayılı Kanun mük. m.35 ve m.35). Bu nedenle fiilen yönetime katılmayan kişilerin 'kâğıt üzerinde müdür' olarak atanması, ciddi bir kişisel risk üstlenmektir; görev kabul ve istifa süreçlerinin sicilde doğru yansıtılması gerekir. Görevden ayrılan bir yöneticinin sorumluluğu istifa tarihiyle kendiliğinden sona ermez; istifanın ticaret siciline tescil ve ilan ettirilmemesi hâlinde üçüncü kişiler bakımından hâlâ yönetici sıfatıyla hareket ediyormuş gibi sonuç doğurabileceğinden, ayrılık işlemlerinin gecikmeden tamamlanması önemlidir.

Birleşme, bölünme ve devralma (M&A) süreçleri

Şirket birleşme ve devralmaları TTK m.134 vd. hükümlerinde düzenlenen sıkı bir usule tabidir: birleşme sözleşmesi ve raporu, ara bilanço, genel kurul onayları ve alacaklıların korunması mekanizmaları sürecin zorunlu adımlarıdır. Uygulamada işlemler; niyet mektubu ve gizlilik sözleşmesiyle başlar, hukuki-mali due diligence ile devam eder, pay devri veya varlık devri sözleşmesinin müzakeresi ve kapanış koşullarının (ön izinler, rekabet kurumu bildirimi eşikleri aşılıyorsa izin) tamamlanmasıyla sonuçlanır. Satıcının beyan ve tekeffülleri ile bunların ihlali hâlinde uygulanacak tazminat mekanizması, sözleşmenin en çok müzakere edilen bölümüdür. KOBİ ölçeğindeki devirlerde dahi vergi planlaması ve çalışanların devri gibi yan konuların ihmal edilmesi, kapanış sonrası ağır sürprizler doğurabilir.

Bölge işletmeleri için süreç notu

Esenyurt, Beylikdüzü ve Büyükçekmece; üretim atölyelerinden lojistik firmalarına, inşaat şirketlerinden aile işletmelerine uzanan yoğun bir KOBİ dokusuna sahiptir ve şirketler hukuku pratiğimizin önemli bölümü bu işletmelerin ihtiyaçlarından doğar. Şirket kuruluş ve değişiklik işlemleri İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğü nezdinde yürütülür; ortaklık uyuşmazlıklarına ilişkin davalar ise şirket merkezinin bulunduğu yere göre belirlenen asliye ticaret mahkemelerinde görülür. Bölgedeki tipik dosyalar; iki-üç ortaklı aile şirketlerinde kâr dağıtımı ve yönetim anlaşmazlıkları, kardeşler arasında pay devri gerilimleri ve emeklilik-nesil devri planlamasıdır. Aylık danışmanlık modelimizde genel kurul takvimi, sicil bildirimleri ve sözleşme yenilemeleri tek elden takip edilir; böylece işletme, hukuki yükümlülüklerini gündelik iş akışını aksatmadan yerine getirir.

Ortaklık ilişkilerinde en sık yapılan hatalar

En sık karşılaştığımız hatalar şunlardır: matbu esas sözleşmeyle şirket kurup ortaklar arası dengeleri hiç yazmamak; kâr dağıtımını yıllarca gündeme almayıp azınlık ortağı fiilen gelirsiz bırakmak (bu, haklı sebep davalarının en yaygın zeminidir); genel kurul toplantılarını usulüne uygun çağrı yapmadan 'ailece' toplamak; şirket kasası ile ortakların şahsi harcamalarını birbirine karıştırmak ve ortaklar cari hesabını belgesiz büyütmek; fiilen ayrılan ortağın müdürlük sıfatını sicilde sonlandırmayı unutmak. Bu hataların ortak sonucu, uyuşmazlık patladığında tarafların ellerinde yazılı hiçbir dayanak olmamasıdır. Şirket içi kararların düzenli tutanağa bağlanması ve yılda bir kez yapılacak kurumsal sağlık taraması, bu tablonun neredeyse tamamını önler.

Örnek senaryo — kâr dağıtmayan çoğunluk ortağı

(Aşağıdaki örnek, sık karşılaşılan bir dosya tipini anlatmak amacıyla kurgulanmıştır; belirli bir müvekkile veya davaya atıf içermez.) Yüzde otuz paya sahip bir limited şirket ortağı; şirketin yıllardır kâr ettiğini ancak çoğunluk ortağının kâr dağıtım kararı aldırmadığını, kendisinin de yönetimden tamamen dışlandığını belirterek başvurur. Dosyada önce şirket kayıtları ve genel kurul tutanakları incelenir; bilgi alma ve inceleme hakkının kullanımı için yazılı başvuru yapılır. Ardından strateji iki seçenek üzerine kurulur: genel kurul kararlarına karşı iptal davası ve süreklileşen dışlama tablosunda haklı sebeple çıkma davası ile ayrılma akçesinin gerçek değer üzerinden tahsili. Bu kurgu; azınlık ortağın haklarının, belge toplama disipliniyle nasıl adım adım kullanılabilir hâle geldiğini göstermektedir.

Son güncelleme:

Bu Alanda Verdiğimiz Hizmetler

  • Anonim ve limited şirket kuruluş işlemleri
  • Esas sözleşme hazırlanması ve değişiklikleri
  • Genel kurul ve yönetim kurulu süreçlerinin yürütülmesi
  • Hisse devri ve pay sahipleri sözleşmeleri (SHA)
  • Birleşme, bölünme ve devralma (M&A) danışmanlığı
  • Ortaklar arası uyuşmazlıklar, ortaklıktan çıkma ve çıkarılma
  • Genel kurul kararlarının iptali ve butlanı davaları
  • Yönetici ve ortakların hukuki-cezai sorumluluğu
  • Sürekli (aylık) şirket hukuk danışmanlığı

Sık Sorulan Sorular

Şirketler Hukuku Hakkında Merak Edilenler

Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için lütfen randevu alınız.

Tek kişiyle her ikisi de kurulabilir. Anonim şirkette asgari sermaye 250.000 TL, limitedde 50.000 TL'dir. Hisse devri kolaylığı, halka açılma imkânı ve pay devrinde vergi avantajı arayan yapılar için anonim şirket; daha basit yönetim için limited şirket uygundur.

Ortak, kural olarak yalnızca taahhüt ettiği sermaye ile sorumludur. Ancak kamu borçlarından (vergi, SGK) ortaklar sermaye payları oranında, müdürler ise tamamından sorumlu tutulabilir. Bu nedenle müdürlük sıfatı dikkatle değerlendirilmelidir.

Limited şirkette haklı sebeple çıkma davası açılabilir; anonim şirkette payların devri veya haklı sebeple fesih davası gündeme gelir. Ortaklar sözleşmesinde çıkış mekanizması (put/call opsiyonları) öngörülmüşse süreç çok daha hızlı ilerler.

Sorunuzun cevabını bulamadınız mı? Bize ulaşın →

Blog

Şirketler Hukuku Yazıları

İlk Adımı Atın

Hukuki Sorununuz Beklemeye Gelmez

Süreler hak kaybettirir. Dosyanızı bugün birlikte değerlendirelim; size net bir yol haritası ve gerçekçi bir beklenti sunalım.

Online RandevuHemen Arayın