Ceza Avukatı
Ceza yargılamasında soruşturma aşamasından itibaren avukat desteği almak, ifade ve sorgu sürecinde hak kaybını önler. Şüpheli, sanık veya mağdur olmanız fark etmeksizin; gözaltı, tutukluluk ve dava sürecinin her aşamasında profesyonel savunma hayati önem taşır.
Ceza yargılaması, kişi özgürlüğünü doğrudan etkileyen en kritik hukuk alanıdır. İfade verme aşamasında yapılan bir hata, yargılamanın tamamını etkileyebilir. Bu nedenle soruşturmanın ilk anından itibaren müdafi desteği alınması gerekir. Büromuz; ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlardan asliye ceza davalarına, uzlaştırma sürecinden istinaf ve temyiz başvurularına kadar ceza yargılamasının her aşamasında müvekkillerini temsil eder. Mağdur vekilliğinde ise suçtan doğan zararın giderilmesi için katılma talepleri ve tazminat davaları titizlikle yürütülür.
Bir kişi yakalanıp gözaltına alındığında, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 91. maddesi gözaltı süresini en yakın hâkim veya mahkemeye sevk için zorunlu süre hariç, yakalama anından itibaren 24 saatle sınırlar. Toplu olarak işlenen suçlarda, delil toplamadaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle Cumhuriyet savcısı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere yazılı emirle en fazla 3 gün daha uzatabilir; bu durumda toplam gözaltı süresi 4 güne kadar çıkabilir. Gözaltı süresinin veya uzatma emrinin hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, yakalanan kişi, müdafii veya yakınları derhâl serbest bırakılmasını sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir; hâkim bu başvuruyu derhâl ve her hâlde en geç 24 saat içinde sonuçlandırmak zorundadır (CMK m.91/5).
CMK m.147 uyarınca, ifadesi alınan veya sorguya çekilen kişiye şu haklar mutlaka hatırlatılmalıdır: kimliğine ilişkin sorular dışında susma hakkı, müdafi seçme ve onun hukuki yardımından yararlanma hakkı (maddi imkânı yoksa baro tarafından ücretsiz müdafi görevlendirilmesi), yakınlarından birine haber verilmesini isteme hakkı ve kendisi aleyhindeki şüpheyi ortadan kaldıracak delillerin toplanmasını isteme hakkı. İfade veya sorgu tutanağı, bu usul kurallarına uyulup uyulmadığını da kayıt altına almak zorundadır. Uygulamada en sık yapılan hata, şüphelinin bu haklardan habersiz biçimde, müdafi bulunmadan detaylı açıklamalarda bulunmasıdır; ifadede söylenenler dosyanın ilerleyen aşamalarında değiştirilmesi güç bir zemin oluşturur, bu yüzden mümkün olan en erken anda avukatla görüşülmesi önerilir.
Tutuklama, ancak kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve CMK m.100'de sayılan bir tutuklama nedeninin (kaçma şüphesi, delilleri karartma veya tanık/mağdur üzerinde baskı kurma girişimi ya da kanunda sayılan belirli ağır suç kategorilerinden birinin işlendiğine dair kuvvetli şüphe) birlikte bulunması hâlinde uygulanabilen istisnai bir tedbirdir; işin önemiyle ölçülü değilse tutuklama kararı verilemez. Ayrıca yalnızca adli para cezasını gerektiren veya üst sınırı iki yıldan fazla olmayan hapis cezalı suçlarda (vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç) tutuklama kararı verilemez (CMK m.100/4). Tutukluluk süresi CMK m.102 uyarınca, toplam olarak (soruşturma + kovuşturma) ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde en çok 1 yıl (gerekçeyle 6 ay daha uzatılabilir), ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde ise en çok 2 yıldır; bu süre gerekçeyle uzatılabilir ve toplamda 3 yılı, TCK'nin cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile bazı ağır suç kategorilerinde ve terör suçlarında 5 yılı geçemez. Bunun yanında yalnızca soruşturma evresi için ayrı ve daha kısa üst sınırlar öngörülmüştür: ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde soruşturmadaki tutukluluk en çok 6 ay, ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde ise en çok 1 yıl (bazı ağır suç kategorilerinde, terör suçlarında ve toplu işlenen suçlarda 1 yıl 6 aya kadar, gerekçeyle 6 ay daha) sürebilir. Tutuklama kararına karşı itiraz, kanunda ayrıca süre öngörülmediği hâllerde CMK m.268 uyarınca kararın öğrenildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır; itiraz dilekçesinin somut delillerle ve adli kontrol tedbirlerinin yeterli olacağı gerekçesiyle desteklenmesi, itirazın kabul şansını artırır.
Büromuzun en sık savunma ve mağdur vekilliği üstlendiği suç tipleri şunlardır: *Hırsızlık* (TCK m.141), zilyedin rızası olmadan başkasına ait taşınır malın alınmasını 1-3 yıl hapis cezasıyla cezalandırır; kilit kırma, gece vakti işleme, işyerinden veya kilitli araçtan çalma gibi nitelikli hâller (TCK m.142) cezayı artırır. *Dolandırıcılık* (TCK m.157), hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp kendisine veya başkasına haksız yarar sağlamayı 1-5 yıl hapis ve adli para cezasıyla cezalandırır; bilişim sistemleri, banka veya sigorta kurumlarını araç olarak kullanma gibi nitelikli hâller (TCK m.158) daha ağır cezalandırılır. *Kasten yaralama* (TCK m.86), mağdurun vücuduna acı veren veya sağlığını bozan fiilleri 1 yıl 6 ay - 3 yıl hapisle cezalandırır; etkisi basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse şikâyete bağlı olarak 6 ay - 1 yıl 6 ay hapis veya adli para cezası uygulanır ve kadına karşı işlenmesi hâlinde alt sınır 9 aydan az olamaz; eşe, üstsoya/altsoya, silahla veya kamu görevlisine karşı işlenme gibi nitelikli hâllerde (TCK m.86/3) şikâyet aranmaksızın resen soruşturulur ve ceza artırılır. *Uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları* (TCK m.188), imal/ithal/ihraç fiillerini 20-30 yıl, ülke içinde satma/bulundurma/nakletme gibi ticaret fiillerini en az 10 yıl hapis cezasıyla cezalandırır; kullanmak amacıyla bulundurma ise ayrı ve daha hafif bir rejime (TCK m.191) tabidir — bu ayrımın doğru yapılması savunmanın seyrini doğrudan belirler. *Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda* (TCK m.102 vd.) hem sanık müdafiliği hem mağdur/katılan vekilliği hassasiyetle ve gizlilik ilkesine uygun şekilde yürütülür; bu suç grubunda dosyaya özel koruma tedbirleri ve psikolojik destek yönlendirmesi de sürecin parçasıdır.
Soruşturma savcılığın iddianame düzenlemesi veya kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik) vermesiyle sonuçlanır; iddianamenin mahkemece kabulüyle kovuşturma (dava) aşaması başlar. Duruşmalarda delillerin tartışılması, tanık dinlenmesi ve sanık savunmasının alınmasının ardından mahkeme hükmünü kurar. İlk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf (bölge adliye mahkemesi) ve gerekli hâllerde temyiz (Yargıtay) kanun yollarına başvurulabilir; bu aşamalarda süre kaçırmamak, kararın kesinleşmesi ve infazın başlaması açısından kritik önemdedir. Bazı suçlarda (basit yaralama, hakaret, tehdit gibi) kovuşturma şikâyete bağlıyken, çoğu ağır suç resen (şikâyet aranmaksızın) soruşturulur; TCK m.73 uyarınca şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren 6 ay içinde kullanılmalıdır.
CMK m.253 uyarınca, şikâyete bağlı suçların tamamında ve ayrıca kanunda sayılan bazı suçlarda (basit kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdidin temel hâli, konut dokunulmazlığının ihlali, basit hırsızlık, güveni kötüye kullanma, basit dolandırıcılık gibi) şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın uzlaştırma girişiminde bulunulması zorunludur; taraflar anlaşırsa kovuşturmaya gerek kalmayabilir. Buna karşılık cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takipte ve hakarette — şikâyete bağlı olsalar dahi — uzlaştırma yoluna gidilemez.
Mahkûmiyet hâlinde, iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında ve kanunda aranan diğer şartların (daha önce kasıtlı suçtan mahkûmiyetin bulunmaması, zararın giderilmiş olması, tekrar suç işlemeyeceği kanaati gibi) sağlanması hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB, CMK m.231) uygulanabilir; bu durumda sanık, hükmün kesinleşmesinden itibaren 5 yıllık bir denetim süresine tabi tutulur ve bu süre yeni bir kasıtlı suç işlenmeden geçirilirse dava düşer. İnfaz aşamasında ise denetimli serbestlik, koşullu salıverme ve adli sicil kaydının silinmesi gibi konularda da büromuz müvekkillerine danışmanlık ve temsil hizmeti sunar.
Sık sorulan ama az bilinen bir ayrımdır. 5235 sayılı Kanun'un 12. maddesi, ağır ceza mahkemesinin görev alanını sınırlı sayıda tutar: yağma (TCK m.148), irtikâp (TCK m.250/1-2), resmî belgede sahtecilik (TCK m.204/2), hileli iflas (TCK m.161), TCK'nin İkinci Kitap Dördüncü Kısmının belirli bölümlerinde tanımlanan suçlar (devletin güvenliğine, anayasal düzene ve casusluğa karşı suçlar gibi) ile ağırlaştırılmış müebbet, müebbet veya on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar bu mahkemede görülür. Bunların dışında kalan — hırsızlık, dolandırıcılık, kasten yaralamanın temel hâli, tehdit, hakaret gibi — suçlara asliye ceza mahkemesi bakar. Dosyanın hangi mahkemede görüleceği; hem yargılama süresini hem de savunma stratejisini doğrudan etkiler.
2/3/2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle usul kökten değişti: eskiden hükmün açıklanmasından itibaren işleyen 7 günlük (istinaf) ve 15 günlük (temyiz) süreler kaldırıldı; artık her iki kanun yolu için de süre, gerekçeli kararın taraflara tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta olarak işler (CMK m.273, m.291). Bu değişiklik, gerekçeli karar yazılıp tebliğ edilmeden süre işlemeye başlamayacağı için, süresi kaçırılan başvuruların önemli bir kısmını ortadan kaldırdı; ancak tebligat adresinin güncel ve doğru olması hâlâ kritik önemini korumaktadır. Temyiz yolu ayrıca miktar/süre sınırına da tabidir: kural olarak beş yıl veya daha az hapis cezaları ile adli para cezalarına ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları Yargıtay'a taşınamaz (CMK m.286/2); hakaret, tehdit, suça tahrik gibi belirli suçlarda ise bu sınıra bakılmaksızın temyiz yolu açık tutulmuştur (CMK m.286/3).
2019 reformuyla getirilen ve 2024'te süre bakımından güncellenen bu usul (CMK m.251), asliye ceza mahkemesinin, üst sınırı iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasını gerektiren suçlarda iddianamenin kabulünden sonra uygulayabileceği bir yoldur. Mahkeme duruşma açmadan, iddianameyi taraflara tebliğ ederek iki hafta içinde yazılı beyan ve savunma ister; bu sürenin sonunda dosya üzerinden karar verir. Mahkûmiyet çıkması hâlinde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir ve koşulları varsa erteleme, seçenek yaptırıma çevirme veya HAGB yine uygulanabilir. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı gibi hâllerde veya soruşturması izne/talebe bağlı suçlarda bu usul uygulanmaz; sanık için avantajlı olup olmadığının her dosyada ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
(Aşağıdaki örnek, sık karşılaşılan bir dosya tipini anlatmak amacıyla kurgulanmıştır; belirli bir müvekkile veya davaya atıf içermez.) Bir işyerinden gece vakti kilit kırılarak eşya çalındığı iddiasıyla açılan bir davada, savunmanın odak noktası çoğu zaman kamera görüntülerinin ve teknik incelemenin (parmak izi, DNA, HTS kaydı) iddianamedeki iddiayı somut olarak destekleyip desteklemediğidir. TCK m.142'deki nitelikli hâllerin (kilitli yer, gece vakti) her biri ayrı ayrı ispatlanmak zorundadır; yalnızca 'gece saatinde olay yeri kamerasında görünme' tek başına nitelikli hırsızlık için yeterli sayılmayabilir, olayla doğrudan bağlantı kurulması gerekir. Böyle dosyalarda erken aşamada delillerin usulüne uygun toplanıp toplanmadığının incelenmesi, savunmanın gidişatını belirler.
(Bu örnek de kurgusaldır, sürecin nasıl işlediğini göstermek amacıyla hazırlanmıştır.) Basit yaralama iddiasıyla başlayan bir dosyada, suç CMK m.253 kapsamında zorunlu uzlaştırmaya tabi olduğundan dosya önce uzlaştırmacıya gönderilir. Mağdur vekili bu aşamada; zararın gerçekçi biçimde hesaplanması, uzlaşma teklifinin yazılı hâle getirilmesi ve anlaşma sağlanamazsa kovuşturma aşamasında müdahillik talebiyle sürecin kesintisiz devam etmesi konularında mağdurun hakkını korur. Uzlaştırma başarısız olursa dosya doğrudan kovuşturmaya devam eder; bu noktada zaman kaybetmemek için mağdur tarafının süreci başından takip etmesi önemlidir.
CMK m.217/2 açıkça 'yüklenen suçun, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebileceğini' belirtir; bunun ters okuması, hukuka aykırı yollarla (usulsüz arama, rıza dışı dinleme, işkence/kötü muamele altında alınan ifade gibi) elde edilmiş delillerin mahkûmiyete esas alınamayacağıdır. Uygulamada bu ilke en çok arama kararının kapsamı aşılarak yapılan aramalarda, usulsüz iletişim tespitlerinde veya CMK m.147'deki hakların hatırlatılmadığı ifadelerde gündeme gelir; dosyada bu tür bir usul hatası tespit edildiğinde savunmanın ilk işi bu delilin hükme esas alınmasının önlenmesini talep etmektir.
Mahkûmiyet HAGB'ye uygun değilse dahi başka yollar gündeme gelebilir. TCK m.51 uyarınca iki yıl veya daha az (18 yaş altı/65 yaş üstü sanıklarda üç yıla kadar) hapis cezaları, sanığın daha önce üç aydan fazla kasıtlı suç mahkûmiyeti bulunmaması ve mahkemede pişmanlık kanaati oluşması şartıyla ertelenebilir; erteleme, bir ila üç yıllık denetim süresine tabi tutulur ve bu süre iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır. Kısa süreli hapis cezaları ise TCK m.50 kapsamında adli para cezasına veya kamuya yararlı işte çalıştırma gibi seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Hangi yolun somut dosya için daha uygun olduğu; sanığın geçmişi, mağdurun zararının giderilip giderilmediği ve suçun niteliğine göre değişir.
Son güncelleme:
Sık Sorulan Sorular
Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için lütfen randevu alınız.
Sorunuzun cevabını bulamadınız mı? Bize ulaşın →
Blog
12. Yargı Paketi ile 2659 sayılı Kanun m.26 yeniden düzenlendi: adli tıp ihtisas kurulu üyeliğine atanma şartı ve dört yıllık görev süresi artık doğrudan kanunla belirleniyor.
12. Yargı Paketi CMK m.80'e süre getirdi: beraat/takipsizlikte DNA kaydı derhâl, mahkûmiyette kesinleşmeden 20 yıl sonra imha edilecek; erken silme talebi mümkün.
12. Yargı Paketi'nde HAGB tamamen kaldırılmadı; CMK m.231 aynı çerçevede kaldı, yalnızca işkence, eziyet ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamelede uygulanamayacak.
İlk Adımı Atın
Süreler hak kaybettirir. Dosyanızı bugün birlikte değerlendirelim; size net bir yol haritası ve gerçekçi bir beklenti sunalım.