Kiracının Verdiği Hasarın Tutarını Bilmiyor musunuz? Belirsiz Alacak Davası Açabilirsiniz

Kiracının taşınmazda bıraktığı hasarın tazmini için dava açmak isteyen pek çok ev sahibi, ilk anda şu soruyla karşılaşır: "Zararımın tam tutarını bilmiyorum, yine de dava açabilir miyim?" İyi haber şu ki, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) bu duruma özel bir çözüm sunuyor: belirsiz alacak davası. Bu yazıda, taşınmaz hasarlarında belirsiz alacak davasının hangi şartlarda açılabileceğini, dava öncesi yaptırılan delil tespitinin bu hakkı etkileyip etkilemediğini Yargıtay ve bölge adliye mahkemesi kararları ışığında ele alıyoruz.

Konu Neden Önemli?

Bir taşınmazda meydana gelen hasarın parasal karşılığını gündelik hayatta net olarak hesaplamak neredeyse imkânsızdır; bu, genellikle bir bilirkişinin teknik incelemesini gerektirir. Bu gerçek göz ardı edilip dava, doğru usul çerçevesinde açılmazsa, "belirsiz alacak davası açma şartları oluşmamıştır" itirazıyla karşılaşılabilir ya da hak kaybı yaşanabilir. Doğru dava türünün seçilmesi, hem zaman hem masraf açısından davacının lehinedir.

Olayın Özeti

Bir taşınmaz malikinin, kiracının taşınmazda bıraktığı hasar nedeniyle tazminat talep etmek istediğini varsayalım. Hasarın tam parasal karşılığı, ancak teknik bir inceleme (bilirkişi raporu, keşif) sonucunda netleşebilecek niteliktedir. Malik, dava açmadan önce mahkeme aracılığıyla bir delil tespiti yaptırmayı da düşünmektedir; ancak bunun, "belirsiz alacak davası" açma hakkını ortadan kaldırıp kaldırmayacağından emin değildir.

Hukuki Uyuşmazlık Noktası

HMK m. 107 uyarınca, alacağın miktarının davanın açıldığı tarihte tam ve kesin olarak belirlenmesinin objektif olarak imkansız olduğu veya bu belirlemenin davacıdan beklenemeyeceği durumlarda, belirsiz alacak davası açılabilir. Taşınmaz hasarlarında bu tutar genellikle ancak bilirkişi incelemesi, keşif veya delillerin toplanması sonucunda netleşebildiğinden, bu tür davalar için belirsiz alacak davası açılması mümkün kabul edilmektedir.

Ancak burada iki önemli tartışma noktası ortaya çıkar:

1. Dava öncesinde delil tespiti yaptırılmış olması, alacağı "belirli" hâle getirir mi?
2. Delil tespiti veya ekspertiz raporuyla zarar yaklaşık olarak belirlenmişse, bu durum belirsiz alacak davası açma hakkını ortadan kaldırır mı?

Yargıtay Ne Diyor?

Teknik Uzmanlık Gerektiren Hasarlarda Belirsiz Alacak Davası Açılabilir

İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/485 Esas, 2023/380 Karar sayılı ilamında, taşınmazdaki hasar miktarının belirlenmesinin özel bir uzmanlık gerektirdiği, davacının bu miktarı objektif olarak tespit etmesinin kendisinden beklenemeyeceği vurgulanmıştır. Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi'nin 2024/903 Esas, 2025/1955 Karar sayılı ilamında da, tazminat miktarının mahkemece yapılacak tahkikat sonucunda belirleneceği durumlarda davanın belirsiz alacak davası olarak açılabileceği ifade edilmiştir.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi'nin 2021/1993 Esas, 2024/1220 Karar sayılı ilamında, hasarın varlığının ve miktarının belirlenmesinin ancak tahkikat aşamasından sonra mümkün olabileceği durumlarda HMK m. 107 uyarınca belirsiz alacak davası açılabileceği vurgulanmıştır.

Dava Öncesi Delil Tespiti, Alacağı "Belirli" Hâle Getirmez

Bu konuda yerleşik ve önemli bir içtihat çizgisi bulunmaktadır: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 2024/1636 Esas, 2025/116 Karar sayılı ilamında, "davacı tarafça dava açılmadan önce delil tespiti yaptırma yoluna gidilmiş olmasının, davaya konu edilen zarar veya alacak miktarının belirli hâle getirildiği şeklinde yorumlanmasının Kanun'un amacına aykırı olduğu" açıkça belirtilmiştir. Aynı yönde, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi'nin 2021/3389 Esas, 2024/1065 Karar sayılı ilamı ile Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/81 Esas, 2023/805 Karar sayılı ilamında da delil tespitinin alacağı likit hâle getirmediği ve belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yararın devam ettiği kabul edilmiştir.

Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/99 Esas, 2021/1146 Karar sayılı ilamında ise Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2019/11-4 Esas, 2019/202 Karar sayılı içtihadına atıf yapılarak, delil tespiti yaptırılmasının zarar miktarını belirli hâle getirmediği teyit edilmiştir.

Aksi Yöndeki Sınırlayıcı Görüşler

Her durumda belirsiz alacak davası açılabileceği düşünülmemelidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2019/4065 Esas, 2020/2331 Karar sayılı ilamında, davanın açıldığı tarihte alacak miktarının davacı tarafından zaten bilinmekte olduğu durumlarda belirsiz alacak davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığı belirtilmiştir. Benzer şekilde, Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/75 Esas, 2023/651 Karar sayılı ilamında, delil tespitiyle zararın yaklaşık olarak belirlendiği hâllerde davanın kısmi dava olarak açılması gerektiği ifade edilmiştir. İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/499 Esas, 2022/624 Karar sayılı ilamında da, dava açılmadan önce ekspertiz incelemesi yaptırılarak hasar tutarının belirlendiği durumlarda alacağın belirlenebilir olduğu ve belirsiz alacak davası açılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Sonuç olarak, her somut olayın özelliğine göre alacağın miktarının davacı tarafından tam ve kesin olarak belirlenip belirlenemeyeceği, objektif imkânsızlık ve dürüstlük kuralı çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmelidir (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, E. 2021/1607, K. 2023/526).

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Delil tespiti yaptırmaktan çekinmeyin: Yerleşik içtihatlara göre, sadece bir delil tespiti yaptırmış olmanız, belirsiz alacak davası açma hakkınızı ortadan kaldırmaz.
• Raporun içeriğine dikkat edin: Eğer delil tespiti raporu veya ekspertiz incelemesi, hasar tutarını kesin ve net bir rakamla ortaya koyuyorsa, mahkeme bu durumu "alacağın belirli hâle geldiği" şeklinde değerlendirip kısmi dava açmanızı isteyebilir.
• Talebinizi doğru kurgulayın: Dava dilekçesinde, zarar tutarının bilirkişi incelemesi sonucunda netleşeceğini ve bu nedenle belirsiz alacak davası açtığınızı açıkça belirtin.
• Islah hakkınızı bilin: Belirsiz alacak davasında, yargılama sırasında bilirkişi raporuyla netleşen tutara göre talebinizi artırma (ıslah) hakkınız saklıdır.

Sonuç: Ne Yapmalısınız?

Taşınmazınızda oluşan hasarın tam tutarını bilmiyor olmanız, dava açmanıza engel değildir.

• Hasarın tespiti için mümkünse önceden bir uzman görüşü veya mahkeme aracılığıyla delil tespiti yaptırın; bu, davanızı güçlendirir ve belirsiz alacak davası hakkınızı ortadan kaldırmaz.
• Delil tespiti raporunuzun net bir rakam sunup sunmadığını kontrol edin; net bir rakam varsa dava stratejinizi buna göre (kısmi dava mı, belirsiz alacak davası mı) belirleyin.
• Dava dilekçenizde, zarar miktarının teknik inceleme gerektirdiğini ve bu nedenle belirsiz alacak davası açtığınızı açıkça vurgulayın.
• Doğru dava türünün seçimi davanızın kabul ya da ret edilmesini doğrudan etkileyeceğinden, dava açmadan önce mutlaka bir hukuk davaları alanında deneyimli bir avukata danışın.