HAGB Korundu: İşkence ve Kötü Muamele Suçlarında Artık Uygulanamayacak

7589 sayılı "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" (12. Yargı Paketi) sürecinde en çok tartışılan başlıklardan biri hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kurumuna ilişkindi. Kanun, 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Ne Değişti?

Paketin görüşme sürecinde HAGB'nin tamamen kaldırılması yönünde güçlü bir beklenti oluşmuştu, ancak müessese esas çerçevesiyle korunarak yasalaştı. CMK m.231/5-14 fıkraları yeniden yazıldı; temel çerçeve büyük ölçüde aynı kaldı: iki yıl veya daha az hapis/adli para cezası verildiğinde, sanığın daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve mağdur zararının giderilmesi şartlarıyla HAGB kararı verilebiliyor; beş yıllık denetim süresi ve buna bağlı denetimli serbestlik tedbirleri (eğitim, gözetim altında çalışma, yer yasağı vb.) devam ediyor.

Asıl kritik değişiklik son fıkrada yer alıyor: "Bu maddenin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz." Ayrıca HAGB kararlarına karşı istinaf ve — ilk derece sıfatıyla BAM/Yargıtay tarafından verilmişse — temyiz yolu açık tutuluyor; itiraz/temyiz incelemesi usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklarla sınırlı.

Kanun koyucu, kamu görevlilerinin işkence, eziyet ve Anayasa'nın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek fiillerinde HAGB'yi devre dışı bırakarak, bu tür suçlarda cezasızlığın önüne geçmeyi amaçlıyor.

Uygulamaya Etkisi

Ceza avukatları için en somut etki: kamu görevlisi müvekkili işkence/eziyet/kötü muamele ile suçlanan dosyalarda artık HAGB savunma stratejisinin bir parçası olamayacak — bu, dosya stratejisinin baştan itibaren farklı kurulmasını gerektirir. Diğer suç tiplerinde HAGB rejimi büyük ölçüde eskisiyle aynı kaldığından, mevcut savunma pratikleri (mağdur zararının giderilmesi, denetim süresi yükümlülükleri) geçerliliğini koruyor.

Yürürlük ve Geçiş Hükümleri

Kanunun yayımı tarihinde (31/7/2026) yürürlüğe girdi; bu madde için ayrı bir geçiş hükmü öngörülmedi, dolayısıyla yürürlük tarihinden sonra verilecek kararlarda uygulanacaktır.

Sonuç

HAGB kurumu genel çerçevesiyle varlığını sürdürse de, kamu görevlilerinin işkence, eziyet ve kötü muamele fiillerinde artık uygulanamayacak olması, bu suç tipleri bakımından ceza siyasetinde belirgin bir sertleşmeye işaret ediyor. Diğer suçlarda savunma stratejileri büyük ölçüde değişmeden devam edebilir.

Kaynakça

• [7589 sayılı Kanun, MADDE 15] — 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.231