Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır? (Örnekli Anlatım)
Kıdem tazminatı; her tam çalışma yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Yol, yemek ve düzenli ikramiyeler hesaba dahildir; yalnızca damga vergisi kesilir.
Kıdem tazminatı, işçinin en önemli alacağıdır ve hesabı sanıldığından daha tekniktir. Eksik hesaplanmış bir kıdem tazminatı teklifini imzalamadan önce mutlaka kontrol ettirin.
Kıdem Tazminatına Kimler Hak Kazanır?
Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış işçi; iş sözleşmesinin aşağıdaki şekillerde sona ermesi hâlinde kıdem tazminatına hak kazanır:
- İşveren tarafından haklı sebep olmaksızın fesih (işten çıkarma)
- İşçinin haklı sebeple feshi (ücret ödenmemesi, sigortasız çalıştırma, mobbing vb.)
- Askerlik nedeniyle fesih
- Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde feshi
- Emeklilik veya emeklilik için yaş dışındaki şartların tamamlanması (EYT kapsamı dahil)
- İşçinin ölümü (tazminat mirasçılara ödenir)
Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz; ancak istifanın arkasında haklı sebep varsa durum değişir. İstifa dilekçesi imzalamadan önce hukuki görüş alın.
Hesaplama Formülü
Kıdem tazminatı = Giydirilmiş günlük brüt ücret × 30 × çalışılan yıl
Bir yıldan artan süreler oranlanarak hesaplanır. Giydirilmiş ücrete şunlar dahildir:
- Çıplak brüt ücret
- Düzenli yol ve yemek yardımı
- Düzenli ikramiye ve primler
- Yakacak, giyim gibi süreklilik gösteren yardımlar
Örnek Hesaplama
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt maaş | 40.000 TL |
| Aylık yol yardımı | 2.000 TL |
| Aylık yemek yardımı | 3.000 TL |
| Giydirilmiş aylık brüt | 45.000 TL |
| Çalışma süresi | 6 yıl 6 ay |
| Hesap | 45.000 × 6,5 |
| Brüt kıdem tazminatı | 292.500 TL |
Bu tutardan yalnızca damga vergisi (binde 7,59) kesilir. Kıdem tazminatı tavan ile sınırlıdır; tavan tutarı her yıl ocak ve temmuzda güncellenir — güncel tavanı hesaplamadan önce mutlaka kontrol edin.
Kıdem Tazminatı Ödenmezse Ne Yapılmalı?
- Önce işverene yazılı talep (ihtarname) gönderilebilir.
- Zorunlu arabuluculuk başvurusu yapılır — işçilik alacaklarında dava şartıdır.
- Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır; faiz, fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faizdir.
Özet
- Şart: en az 1 yıl kıdem + tazminata hak kazandıran fesih türü
- Formül: giydirilmiş brüt ücret × 30 gün × yıl
- Kesinti: yalnızca damga vergisi
- Zamanaşımı: 5 yıl
- Uyuşmazlıkta yol: ihtar → arabuluculuk → iş mahkemesi
Kaynakça
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14 — Kıdem tazminatı
- 4857 sayılı İş Kanunu
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — Zorunlu arabuluculuk
Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir; somut olayınız için mutlaka avukata danışınız.