Kasko Hasarında Sigorta Eksper Raporuna İtiraz Nasıl Yapılır?

Sigorta eksperinin düzenlediği rapor bağlayıcı bir hüküm değil, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 22/17'nin açık ifadesiyle delil niteliğinde bir belgedir; itiraz edilebilir ve aksi her türlü delille ispatlanabilir. İtiraz yolu şu sırayla işler: önce rapordaki tespitlere karşı sigorta şirketine yazılı ve tarihi ispatlanabilir bir bildirim (KEP, noter ihtarnamesi veya iadeli taahhütlü mektup) gönderilir; talep kısmen ya da tamamen reddedilirse veya şirket on beş iş günü içinde yazılı cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulur (5684 m. 30/13). Alternatif yol asliye ticaret mahkemesinde davadır. Tüm adımlar TTK m. 1420'deki iki yıllık zamanaşımı içinde tamamlanmalıdır.

Eksper Raporunun Hukuki Niteliği: Neden Bağlayıcı Değil?

Sigorta eksperi, ruhsat alıp Levhaya kayıtlı çalışan ve hasarın miktarını, nedenlerini ve niteliğini belirleyen kişidir (5684 m. 22). Kanun tarafsızlık yükümlülüğü getirir: eksper, taraflardan biriyle tarafsızlığını şüpheye düşürecek nedenler ya da kanunda sayılan derecelerde akrabalık veya iş ortaklığı varsa görevi kabul edemez; aykırı düzenlenen raporlar geçersizdir (m. 22/13).

Delil niteliğinde olmak raporu tartışmasız kılmaz. Uyuşmazlık mahkemeye ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na taşındığında rapor bilirkişi incelemesiyle denetlenir; bilirkişi raporu ile eksper raporu arasında çelişki bulunması hâlinde bu çelişki giderilmeden karar verilmesi beklenmez.

Sigortacının pozisyonunu zayıflatan bir kural daha vardır: TTK m. 1409/2 uyarınca rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır. "Bu hasar poliçe kapsamında değil" denilerek yapılan gerekçesiz ret ayakta duramaz.

Kendi Eksper veya Özel Bilirkişi Görevlendirilebilir mi?

Evet. 5684 m. 22/19, eksperin sigortacı veya sigorta ettiren ya da sözleşmeden menfaat sağlayan kişiler tarafından atanabileceğini kabul eder; atama, iş kabulü ve ücrete ilişkin esaslar yönetmelikle düzenlenir. Hasarı yalnızca sigorta şirketinin eksperi tespit etmek zorunda değildir: sigortalı kendi masrafıyla ruhsatlı bir eksper görevlendirebilir ya da yetkili servisten ayrıntılı onarım ekspertizi alabilir.

Kritik bir usul detayı vardır. Tek taraflı alınan rapora karşı sigorta şirketleri düzenli biçimde "aracı bizim eksperimize göstermedi" savunmasını ileri sürmekte ve bu savunma dosyalarda ciddiye alınmaktadır. Kendi eksperini görevlendirmeden önce şirketin incelemesine aracın sunulduğunu belgelemek, onarım başlamadan sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istemek de değerlendirilmesi gereken bir seçenektir.

Rapora İtirazın Sigorta Şirketine Bildirimi

İtiraz dilekçesi ne kadar somutsa o kadar işe yarar; "rapora itiraz ediyorum" cümlesi tek başına sonuç doğurmaz. Bildirimde yer alması gerekenler:

• Poliçe ve hasar dosya numarası, riziko tarihi, rapor tarihi
• İtiraz edilen kalemlerin tek tek gösterilmesi: eksik yazılan parça, orijinal yerine eşdeğer parça tercihi, işçilik saati, boya kalemi, hatalı uygulanan muafiyet veya sovtaj değeri
• Destekleyici belgeler: yetkili servis ekspertiz raporu, parça fiyat listeleri, fotoğraflar
• Açık talep: yeniden ekspertiz ve eksik tutarın temerrüt faiziyle ödenmesi

Gönderim kanalı önemlidir: hem Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru şartını hem de temerrüt tarihini bu belge ispatlar. Sigortacının ödeme borcu, riziko ihbarı ve belgelerin tesliminden sonra araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur (TTK m. 1427/2). Araştırma üç ay içinde bitmemişse sigortacı, mutabakat veya anlaşmazlık hâlinde mahkemece yaptırılacak ön ekspertize göre tespit edilecek hasarın en az yüzde ellisini avans ödemek zorundadır (m. 1427/3). Borç muaccel olunca ihtarsız temerrüde düşer; temerrüt faizinden kurtulmayı öngören sözleşme hükümleri geçersizdir (m. 1427/4-5).

Ödeme Eksik Yapıldıysa: İbraname ve İhtirazi Kayıt Tuzağı

Uygulamada en çok hak kaybı yaratan an, eksik ödemenin kabul edildiği andır. Şirketler ödeme öncesinde çoğu zaman ibraname ya da "mutabakat" formu imzalatmaktadır; bu belge ihtirazi kayıt konulmadan imzalanmışsa sonradan bakiye talep etmek son derece güçleşir.

Pratik kural basittir: eksik bulunan ödeme tahsil edilmeli, ancak ibraname ya da makbuz üzerine "fazlaya ilişkin haklarım saklı kalmak kaydıyla" ifadesi el yazısıyla eklenerek imzalanmalıdır. Bu tek satır, sonraki tahkim veya dava sürecinin önünü açar.

Sigorta Tahkim Komisyonu'na Başvuru

Komisyon, sigorta ettiren veya sözleşmeden menfaat sağlayan kişiler ile riski üstlenen taraf arasındaki uyuşmazlıkları çözmek üzere kurulmuştur (5684 m. 30/1). Tahkim sistemine üye bir kuruluşla uyuşmazlığa düşen kişi, sözleşmede özel hüküm olmasa bile tahkim usulünden yararlanabilir. Kasko isteğe bağlı olduğundan burada şirketin üyeliği belirleyicidir; zorunlu sigortalarda ise kuruluş üye olmasa dahi hak sahipleri tahkime gidebilir. Başvurudan önce üye listesinin Komisyon kayıtlarından kontrol edilmesi gerekir.

Başvurunun ön şartı m. 30/13'te düzenlenmiştir: olay hakkında sigorta şirketine gerekli başvuruların yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığının belgelenmiş olması; şirketin on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir. Mahkemeye ya da tüketici hakem heyetine intikal etmiş bir uyuşmazlık hakkında Komisyon'a başvurulamaz (m. 30/14); yol seçimi baştan yapılmalıdır.

Başvuru önce raportörlerce incelenir; raportörler incelemelerini en geç on beş gün içinde tamamlar, çözülemeyen dosyalar hakeme iletilir ve uyuşmazlık tutarı belli bir sınırın üzerindeyse heyet teşkili zorunludur. Hakemler en geç dört ay içinde karar vermek zorundadır; aksi hâlde uyuşmazlık yetkili mahkemece çözülür (m. 30/15-16).

Hakem Kararlarına İtiraz

Belirli bir tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararları kesindir. Bu tutarın üzerindeki kararlara karşı, kararın Komisyonca bildiriminden itibaren on gün içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde itiraz edilebilir; itiraz kararın icrasını durdurur ve iki ay içinde karara bağlanır. Daha yüksek bir sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlar için temyiz yolu açıktır (m. 30/12). Bu parasal sınırlar m. 30/22 uyarınca her yıl güncellendiğinden, başvuru anında yürürlükteki tutarların teyidi gerekir.

Asliye Ticaret Mahkemesinde Dava

Tahkim yolunu tercih etmeyen ya da şirketin tahkim üyesi olmadığı hâllerde dava, TTK m. 5/1 uyarınca değere bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinde açılır. Konusu para olan alacak ve tazminat davalarında önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m. 5/A); arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır, süre en fazla iki hafta uzatılabilir.

TTK m. 1420 iki ayrı süre öngörür: sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl, tazminat istemleri ise her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Muacceliyet TTK m. 1427/2'ye göre belirlendiğinden iki yıllık sürenin başlangıcı kaza günü değil, kural olarak belgelerin teslimini izleyen muacceliyet anıdır.

Pert (Tam Hasar) Kaydı ve Değer Kaybıyla İlişkisi

Eksper raporunun en ağır sonuçlarından biri aracın tam hasarlı sayılmasıdır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları uyarınca, onarım masraflarının taşıtın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporuyla taşıtın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespiti hâlinde tam hasar söz konusu olur. Raporda onarımın kabul edilmez olduğu yönünde bir tespit yoksa hasar kısmi kabul edilir. Raporun bu bölümüne itiraz, aracın tescil kaydına "pert" şerhi düşülüp düşülmeyeceğini etkilediği için ödenecek tutardan fazlasını ilgilendirir.

Onarımla giderilen ama aracın ikinci el değerini düşüren değer kaybı ise kural olarak kaskodan değil, kusurlu sürücünün trafik sigortasından talep edilen ayrı bir kalemdir.

Delillerin Korunması

Onarıma başlamadan önce şunlar saklanmalıdır: hasara ilişkin tarih bilgili fotoğraflar, kaza tespit veya anlaşmalı tutanak, çekici ve otopark fişleri, servisin ön ekspertiz formu ile parça-işçilik dökümü, eksperle yazışmalar. Sökülen parçaların serviste muhafazasının yazılı olarak talep edilmesi, sonraki incelemeyi mümkün kılar.

Sonuç

Eksper raporuna itiraz rakam tartışmasından ibaret görünse de aracın tescil kaydını, ödenecek tutarı ve bir sonraki poliçe koşullarını birlikte etkiler. Raporun kalem kalem incelenmesi, imzadan önce yapılacak en etkili adımdır.

Kaynakça

• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 22, 30
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1409, 1420, 1427, 5/1, 5/A
• Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları