Büyükçekmece'de İcra Takibine İtiraz Süreci Nasıl İşler?

Adınıza bir ödeme emri geldiyse ve borcu kabul etmiyorsanız, ödeme emrinin size tebliğ edildiği günü takip eden yedi gün içinde takibin yapıldığı icra dairesine itiraz etmeniz gerekir. Büyükçekmece, Esenyurt ve Beylikdüzü'nde ikamet edenler bakımından bu işlem kural olarak Büyükçekmece Adliyesi bünyesindeki icra dairelerinde yapılır. İtiraz dilekçeyle ya da sözlü olarak icra dairesine bildirilebilir; usulüne uygun yapılan itiraz, takibi olduğu yerde durdurur (İcra ve İflas Kanunu m.62, m.66). Süre kaçırılırsa takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Kambiyo senedine (çek, bono, poliçe) dayalı takiplerde ise süre beş gündür ve itiraz icra dairesine değil, doğrudan icra mahkemesine yapılır (İİK m.168).

Ödeme Emri Elinize Ulaştığında İlk 7 Gün

Uygulamada en sık görülen kayıp, sürenin farkına varılmadan geçirilmesidir. Tebligatı alan kişi çoğu zaman "bu borç bana ait değil, nasılsa anlaşırız" diyerek bekler; yedinci gün dolduğunda ise itiraz hakkı düşer. Yedi günlük süre tebliğ tarihinden itibaren işler ve tebligat komşuya, apartman görevlisine ya da muhtarlığa usulüne uygun biçimde yapılmışsa da başlar. Bu nedenle tebligat zarfının üzerindeki tarihin mutlaka not edilmesi önemlidir.

Süre hesabında tebliğ günü sayılmaz, ertesi gün birinci gün kabul edilir. Sürenin son günü resmî tatile ya da hafta sonuna denk gelirse, süre takip eden ilk iş günü mesai bitiminde sona erer. Büyükçekmece Adliyesi'nde icra daireleri hafta içi genellikle 08.30-17.00 arasında hizmet verdiğinden, son güne bırakılan itirazlarda saat sıkışması yaşanabilir.

İtiraz Türleri: Neye İtiraz Ettiğinizi Doğru Yazmak

İtiraz dilekçesinin içeriği, sonraki bütün aşamaları belirler. İcra ve İflas Kanunu m.63 uyarınca borçlu, itirazın kaldırılması duruşmasında itiraz sebeplerini değiştiremez ve genişletemez. Yani ilk dilekçede yazılmayan bir sebebi sonradan gündeme getirmek çoğu zaman mümkün olmaz. Uygulamada karşılaşılan başlıca itiraz türleri şunlardır:

• Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya miktarının hatalı olduğu yönündeki itiraz.
• İmzaya itiraz: Takibe dayanak senet altındaki imzanın borçluya ait olmadığı iddiası. Bu itirazın dilekçede ayrıca ve açıkça belirtilmesi şarttır; aksi hâlde imza takip bakımından kabul edilmiş sayılır (İİK m.62/son).
• Yetki itirazı: Takibin, borçlunun yerleşim yeri veya sözleşmenin ifa yeri dışındaki bir icra dairesinde başlatıldığı iddiası. Büyükçekmece'de oturan bir borçlu hakkında başka bir ildeki icra dairesinden takip başlatılmışsa bu itiraz gündeme gelir.
• Kısmi itiraz: Borcun tamamına değil bir kısmına itiraz ediliyorsa, itiraz edilen kısmın miktarı ve nedeni açıkça gösterilmelidir. Gösterilmezse itiraz hiç yapılmamış sayılır.

Bu ayrımların pratikteki karşılığı şudur: "Borcum yok" şeklindeki tek cümlelik bir itiraz teknik olarak geçerli olsa da, imzaya ilişkin bir iddiayı içermediği için senetteki imzayı kabul etmiş sonucunu doğurabilir. Dilekçeyi yazarken hangi başlığın altında olunduğunu netleştirmek, ilerleyen aşamada büyük fark yaratır.

İtirazdan Sonra Ne Oluyor? Alacaklının İki Yolu

İtiraz takibi durdurunca top alacaklıya geçer. Alacaklının önünde birbirinden farklı iki seçenek bulunur:

İtirazın İptali Davası (İİK m.67)

Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede (uyuşmazlığın niteliğine göre asliye hukuk, tüketici, iş veya asliye ticaret mahkemesi) itirazın iptali davası açabilir. Bu dava, alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlandığı bir yargılamadır. Borçlunun itirazı haksız bulunursa, alacaklının talebi hâlinde reddedilen veya hükmedilen tutarın en az yüzde yirmisi oranında icra inkâr tazminatına hükmedilebilir. Tersi de mümkündür: takipte haksız ve kötü niyetli görülen alacaklı aleyhine de tazminata karar verilebilir.

Bu tazminatın en kritik şartı, alacağın likit olmasıdır. Alacak, borçlu tarafından belirlenebilir ve tartışmasız nitelikteyse (örneğin kesinleşmiş bir faturaya dayanıyorsa) tazminat gündeme gelirken, hakkın tartışmalı olduğu dosyalarda tazminata hükmedilmez (Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E.2014/26849, K.2016/474, T. 13.01.2016; Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E.2015/1614, K.2015/11186, T. 17.09.2015). Ayrıca tazminat kural olarak asıl alacak üzerinden hesaplanır, işlemiş faiz bu hesabın dışında tutulur.

İtirazın Kaldırılması (İİK m.68)

Alacaklının elinde imzası ikrar edilmiş bir senet, noter onaylı bir belge ya da kanunda sayılan nitelikte başka bir belge varsa, genel mahkemeye gitmek yerine altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu yol daha hızlıdır; icra mahkemesi dar yetkili bir inceleme yaparak karar verir. Altı aylık süre kaçırılırsa aynı alacak için yeniden ilamsız takip yapılamaz. Büyükçekmece'de bu talepler Büyükçekmece İcra Hukuk Mahkemeleri'nde görülür.

Kambiyo Senetlerinde Durum Farklı: 5 Gün ve İcra Mahkemesi

Çek, bono veya poliçeye dayalı takipler ayrı bir usule tabidir. Ödeme emrinde borcun on gün içinde ödenmesi ihtar edilir; borçlu ise borcu olmadığını, borcun ödendiğini, mehil verildiğini, alacağın zamanaşımına uğradığını ya da yetki itirazını beş gün içinde bir dilekçeyle icra mahkemesine bildirmek zorundadır. İmzaya itiraz da aynı beş günlük süre içinde ve açıkça yapılmalıdır; imzasını haksız yere inkâr eden borçlu, takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasıyla karşılaşabilir (İİK m.168/4-5).

Bu takip türünde en çok yanlış bilinen nokta şudur: itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz. Satış dışındaki icra işlemleri devam eder; takibin durması için icra mahkemesinden ayrıca karar alınması gerekir. Bu yüzden çek-senet takiplerinde beş günlük süre, adi takiplerdeki yedi günden çok daha kritiktir.

Süreyi Kaçırdıysanız: Gecikmiş İtiraz

Yedi günlük süreyi kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle kaçıran borçlu için kanun bir kapı bırakmıştır. İİK m.65'e göre, hastalık, uzun süreli yurt dışında bulunma gibi bir mazeret varsa, engelin ortadan kalktığı günden itibaren üç gün içinde mazereti gösteren delillerle birlikte gecikmiş itirazda bulunulabilir. Bu itiraz paraya çevirme işlemi tamamlanana kadar mümkündür ve icra mahkemesi tarafından incelenir. Ancak uygulamada mazeretin kabul edilme eşiği yüksektir; "tebligatı görmedim" düzeyindeki beyanlar genellikle yeterli sayılmaz. Tebligatın usulsüz yapıldığı hâllerde ise ayrıca tebligata itiraz (şikâyet) yolu gündeme gelir.

Büyükçekmece'de Pratik Olarak Nasıl İlerliyor?

Büyükçekmece Adliyesi, kendi ilçesinin yanı sıra Esenyurt ve Beylikdüzü'ne de hizmet verdiği için icra dairelerinde yoğunluk yüksektir. Bölgede en sık karşılaşılan icra takipleri; kredi kartı ve tüketici kredisi borçları, çek-senet takipleri, kira alacakları ve site-apartman aidatlarından kaynaklanır. Yeni yerleşim alanlarının hızla büyüdüğü Esenyurt ve Beylikdüzü hattında kira ve aidat kaynaklı dosyaların ağırlığı özellikle dikkat çeker.

Sürecin başında dosyanın UYAP üzerinden incelenerek takibin dayanağının görülmesi önemlidir: takip hangi belgeye dayanıyor, hangi tarihte başlatılmış, tebligat usulüne uygun mu, faiz oranı doğru işletilmiş mi. Vatandaşlar da e-Devlet üzerinden kendi adlarına açılmış icra dosyalarını sorgulayabilir; bu, özellikle tebligatın eline ulaşmadığını düşünen kişiler için işe yarayan bir kontrol yöntemidir. İtiraz dilekçesi hazırlanırken dayanak belgelerin (ödeme dekontları, ibraname, sözleşme, yazışmalar) baştan toplanması, sonraki itirazın iptali davasında ciddi zaman kazandırır.

Bir noktanın altını çizmekte fayda var: itiraz, borcu ortadan kaldırmaz; yalnızca takibi durdurur ve uyuşmazlığı mahkeme aşamasına taşır. Gerçekten borçlu olunan bir dosyada dayanaksız itiraz etmek, icra inkâr tazminatı ve vekâlet ücreti kalemleriyle borcun büyümesine yol açabilir. Bu nedenle itiraz kararını, dosyanın belgeleri görüldükten sonra vermek en sağlıklısıdır.

Sonuç

Büyükçekmece, Esenyurt ve Beylikdüzü'nde ödeme emrine itiraz süreci, sürenin (adi takipte 7 gün, kambiyo senedinde 5 gün) doğru hesaplanmasına ve itiraz sebebinin (borca, imzaya, yetkiye veya kısmen) dilekçede açıkça belirtilmesine bağlıdır. İtirazdan sonra alacaklının izleyeceği yol (itirazın iptali davası veya itirazın kaldırılması) dosyanın elindeki belgelere göre şekillenir.

Kaynakça

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.62, 63, 65, 66, 67, 68, 168 — Ödeme emrine itiraz, itirazın iptali ve kaldırılması, kambiyo senetlerine mahsus takip