Taklit Ürün Sattığınız İddiasıyla mı Yargılanıyorsunuz? Beraat Kararlarının Arkasındaki 3 Kritik Gerekçe

Ticari hayatın içinde olan pek çok esnaf ve işletme sahibi, bir gün kapısına gelen bir şikayet dilekçesiyle kendini ceza mahkemesinde bulabiliyor. Tanınmış bir markanın hak sahibi vekilleri tarafından yapılan "taklit ürün satışı" şikayetleri, özellikle giyim, aksesuar ve tekstil sektöründe faaliyet gösteren işletmeler için ciddi bir risk oluşturuyor. Ancak bu tür davalarda mahkumiyet kararı verilmesi hiç de her zaman kolay değil. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları, usule aykırı elde edilen delillerin ve yetersiz belgelerin sanık lehine nasıl değerlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.

Bu yazıda, marka hakkına tecavüz suçlamasıyla karşılaşan bir kişinin savunmasını nasıl kurabileceğini, hangi hukuki gerekçelerin beraat kararına yol açtığını ve dava sürecinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini ele alıyoruz.

Olayın Özeti

Bu tür davaların tipik senaryosu şöyledir: Tanınmış bir spor kulübü markasının veya bilinen başka bir markanın hak sahibi, işyerinde taklit ürün satıldığı iddiasıyla savcılığa şikayette bulunur. Şikayete dayanak olarak genellikle, ürünü satın aldığını iddia eden bir kişinin sunduğu bir satış fişi veya kredi kartı slip'i ibraz edilir. İşyerinde herhangi bir arama ve el koyma işlemi yapılmamış, taklit olduğu iddia edilen ürünün kendisi de dosyaya girmemiş olabilir.

Böyle bir dosyada sanık konumundaki işletme sahibi, genellikle "istikrarlı bir şekilde bu markanın taklit ürününü satmadığını" ve elindeki fişte ürünün markasının dahi yazmadığını savunur. İşte tam bu noktada, Yargıtay'ın konuya yaklaşımı davanın seyrini belirleyici hale gelir.

Hukuki Uyuşmazlık Noktası

Marka hakkına tecavüz (taklit ürün satışı) suçlamalarında mahkemenin karşılaştığı temel soru şudur: Sadece bir şikayet dilekçesi ve belirsiz içerikli bir fiş, mahkumiyet için yeterli midir?

Bu sorunun cevabı üç ayrı hukuki eksende şekilleniyor:

• Usule uygun arama ve el koyma kararının bulunup bulunmadığı: Ürünün fiziken ele geçirilip incelenmediği durumlarda, "taklit" olduğuna dair kesin bir tespit yapılabilir mi?
• Sunulan fiş veya slip'in ispat gücü: Fişte sadece "giyim" veya "tekstil" gibi genel bir ibare varsa, bu belge o ürünün gerçekten o işyerinden alındığını kanıtlar mı?
• Suç kastının varlığı: İşyerinde ele geçirilen ürün sayısı çok azsa (örneğin 1-2 adet), sanığın bilerek ve isteyerek taklit ürün sattığı söylenebilir mi, yoksa bu ürünler müşteri iadesi ya da karışıklık sonucu mu bulunmuştur?

Yargıtay Ne Diyor?

Yargıtay'ın konuya ilişkin yerleşik içtihadı, sanık lehine oldukça güçlü argümanlar sunuyor.

1) Arama kararı olmadan elde edilen deliller "yasak delil" sayılır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na göre (E. 2011/208, K. 2011/245, T. 2011), hakim kararı alınmadan ve gecikmesinde sakınca bulunan bir hal tutanakla tespit edilmeden yapılan aramalar hukuka aykırıdır. Bu şekilde elde edilen deliller dışında mahkumiyete yeterli delil yoksa beraat kararı verilmelidir. Aynı doğrultuda Yargıtay 7. Ceza Dairesi (E. 2022/3287, K. 2024/7075, T. 2024), usulüne uygun arama kararı, savcılık izni veya kolluk amiri emri bulunmaması halinde elde edilen eşyaların Anayasa m. 38/6 ve CMK m. 206/2-a, 217/2, 230/1 uyarınca hükme esas alınamayacağını vurgulamıştır.

2) Belirsiz içerikli fiş, tek başına ispat aracı olamaz. Yargıtay 7. Ceza Dairesi (E. 2021/16143, K. 2022/5405, T. 2022), satış fişinde "hangi ürünün satıldığına dair bir ibare bulunmaması" ve işyerinde fiziki arama yapılmamış olması karşısında, sunulan ürünün sanık tarafından satıldığına dair kesin delil bulunmadığına hükmetmiştir. Aynı Daire'nin başka bir kararında (E. 2021/16125, K. 2022/5403, T. 2022) da benzer gerekçeyle, "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi uygulanmıştır. Konuya ilişkin bir hukuk mahkemesi kararında da (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/4556, K. 2025/3136, T. 2025) fişte ürün isminin yer almamasının, ürünün davalıdan alındığının tespitini imkansız kıldığı belirtilmiştir.

3) Az sayıda ürün, kastın varlığını şüpheli kılar. Yargıtay 19. Ceza Dairesi'nin bir kararına ilişkin karşı oy görüşünde (E. 2018/120, K. 2021/1082, T. 2021), işyerinde sadece 1 adet taklit ürün ele geçirilmesi durumunda, sanığın bunun taklit olduğunu bilerek sattığına dair kesin delil bulunmadığı savunulmuştur. Benzer bir başka kararda (E. 2017/5573, K. 2019/10578, T. 2019), sanığın "ürünün araya karışmış veya müşteri tarafından değiştirilmiş olabileceği" savunmasının çürütülemediği durumlarda mahkumiyet kararının bozulması gerektiği belirtilmiştir.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bu tür bir suçlamayla karşı karşıya kalan işletme sahiplerinin dikkat etmesi gereken noktalar şunlardır:

• Arama tutanağını mutlaka isteyin. Dosyada usulüne uygun bir hakim kararı, savcılık yazılı izni veya kolluk amiri yazılı emri yoksa, bu durum güçlü bir savunma dayanağıdır.
• Delildeki belirsizliği vurgulayın. Fişte ürünün marka veya cinsinin açıkça yazılı olup olmadığı, dava dosyasının en kritik noktalarından biridir.
• Ürünün fiziki incelemesinin yapılıp yapılmadığını sorgulayın. Bir ürünün gerçekten taklit olup olmadığı, çoğu zaman teknik/muhasebesel bir inceleme gerektirir; salt gözlemle varılan sonuçlar yetersiz kalabilir.
• Ticari geçmişinizi ortaya koyun. İşyerinizin genel satış politikası, stok kayıtları ve önceki dönemlere ait belgeler, "istikrarlı bir ihlal" iddiasını çürütmede işe yarayabilir.

Sonuç: Ne Yapmalısınız?

Marka hakkına tecavüz suçlaması ciddiye alınması gereken bir iddia olsa da, Yargıtay'ın yerleşik içtihatları göstermektedir ki bu tür davalarda mahkumiyet, sanılandan çok daha zor bir eşiğe bağlıdır. Usulüne uygun bir arama yapılmadan, delilin niteliği belirsizken ve suç kastı ispatlanmadan verilecek bir mahkumiyet kararı, üst mahkemeler tarafından bozulmaya son derece açıktır.

Böyle bir şikayetle karşılaşırsanız ilk yapmanız gereken, dosyadaki delillerin usule uygunluğunu ve içeriğini bir ceza avukatıyla birlikte detaylı şekilde incelemektir. Zamanında ve doğru itirazlarla kurulacak bir savunma stratejisi, sürecin lehinize sonuçlanmasında belirleyici rol oynayabilir.