Duruşma Aralığına 3 Aylık Sınır, e-Duruşmada İmza Muafiyeti ve Birleştirme/Ayırma Kararlarında Yeni Kanun Yolu Rejimi

7589 sayılı "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" (12. Yargı Paketi) ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda beş ayrı maddede toplanan usul değişiklikleri yapıldı. Kanun, 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Ne Değişti?

Beş ayrı maddede toplanan bu değişiklikler ortak bir amaca hizmet ediyor: davaların makul sürede sonuçlanmasını hızlandırmak. Duruşmalar arası süreye kural olarak üç aylık üst sınır getiriliyor, SEGBİS üzerinden duruşmaya katılanlar için ikrar/feragat/kabul gibi iradi işlemler dışında imza şartı kaldırılıyor; birleştirme kararına karşı doğrudan istinaf, ayırma kararına ve BAM'ın birleştirme/ayırma kararlarına karşı ise ancak hükümle birlikte kanun yoluna gidilebiliyor.

Değişiklikler şöyle: m.147/3 — "Duruşmalar arasındaki süre üç aydan daha uzun olamaz"; bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hâllerde hâkim gerekçeli olarak daha uzun süre belirleyebilir. m.149/4 — ses/görüntü nakli yoluyla (SEGBİS) duruşmaya katılanlar için, ikrar/yemin/feragat/kabul/sulh gibi iradi işlemler dışında elle imza şartı aranmayacak. m.166 — birleştirme kararı, ancak kesinleştikten sonra ilk davanın açıldığı mahkemeyi bağlayacak. m.168 — eşdeğer mahkemeler arasındaki birleştirme kararına karşı yalnızca istinaf yoluna; ayırma kararına karşı istinaf yoluna, BAM'ın birleştirme/ayırma kararlarına karşı ise ancak hükümle birlikte temyiz yoluna gidilebilecek. m.362/3 — BAM'ın istinafı kabul ederek yeniden esas hakkında verdiği kararın, parasal sınırın üzerindeki kısmı temyiz edilebilecek; sınırın altında kalan farklar ve salt yargılama gideri/vekâlet ücretine ilişkin kararlar temyiz dışı tutulacak.

Bu beş değişiklik ortak bir amaca hizmet ediyor: davaların makul sürede sonuçlanmasını hızlandırmak. Duruşma aralarına üst sınır getirilmesi, sürüncemede kalan dosyaların önüne geçmeyi; e-duruşmada imza muafiyeti, SEGBİS'in fiilen daha işlevsel hâle gelmesini; birleştirme/ayırma ve temyiz kurallarındaki netleştirmeler ise usul itirazlarının istismarını engellemeyi hedefliyor.

Uygulamaya Etkisi

Duruşma takvimi 3 aydan uzun ertelenen dosyalarda artık hâkimden gerekçeli bir süre belirlemesi talep edilebilir — bu, sürüncemedeki dosyalarda kullanılabilecek somut bir usul argümanı. SEGBİS üzerinden duruşmaya katılan avukatlar için imza formalitesinin azalması pratik bir kolaylık sağlıyor. Birleştirme/ayırma kararlarına itiraz edecek meslektaşlar için ise, hangi kararın doğrudan hangi kararın hükümle birlikte kanun yoluna götürülebileceğinin netleşmesi, usul hatası riskini azaltıyor.

Yürürlük ve Geçiş Hükümleri

m.147, m.166 ve m.168 değişiklikleri Kanunun yayımı tarihinde (31/7/2026) yürürlüğe girdi. m.149 (e-duruşmada imza muafiyeti) ise istisnai olarak yayımdan üç ay sonra, 31/10/2026'da yürürlüğe girecek. m.362 değişikliği de yayım tarihinde yürürlüktedir; bu maddeler için ayrı bir geçiş hükmü öngörülmemiştir.

Sonuç

Bu beş değişiklik, tek başına köklü bir dönüşümden çok, yargılamanın hızını ve usul netliğini artırmaya yönelik pratik düzenlemeler niteliğinde. Duruşma aralığındaki üst sınır ve birleştirme/ayırma kararlarındaki kanun yolu netliği, dava takibinde somut olarak kullanılabilecek araçlar sunuyor.

Kaynakça

• [7589 sayılı Kanun, MADDE 21-25] — 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.147, m.149, m.166, m.168, m.362