Belirsiz Alacak Davası Usul Hukukumuzdan Tamamen Kaldırıldı
12. Yargı Paketi HMK m.107'yi yürürlükten kaldırdı: belirsiz alacak davası artık açılamıyor, yerine kısmi davada tek seferlik talep artırımı imkânı geldi.
7589 sayılı "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" (12. Yargı Paketi) ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda, 2011'den beri usul hukukumuzda yer alan bir dava türü tamamen kaldırıldı. Kanun, 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Bu değişiklik, paketin belki de en köklü ama en az konuşulan başlığı olarak öne çıkıyor.
Ne Değişti?
2011'den beri usul hukukumuzda yer alan ve özellikle işçilik alacağı davalarında yaygın kullanılan belirsiz alacak davası, davanın açılabilme koşulları konusundaki süregelen içtihat tartışmaları gerekçesiyle tamamen kaldırılıyor.
HMK m.107 (belirsiz alacak ve tespit davası) doğrudan yürürlükten kaldırıldı. Bunun karşılığında m.109'a eklenen fıkraya göre, alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği (kısmi dava) durumlarda, "talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir"; bu hâlde zamanaşımı, artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak.
Belirsiz alacak davası, 2011'den beri özellikle işçilik alacakları ve tazminat davalarında yaygın kullanılan ama davanın açılabilme koşulları konusunda (alacağın gerçekten "belirsiz" sayılıp sayılmayacağı) süregelen içtihat tartışmalarına yol açan bir kurumdu. Kanun koyucu bu tartışmayı kökünden çözmek yerine müesseseyi tamamen kaldırmayı tercih etti. Yerine gelen düzenleme, kısmi dava açan tarafa — belirsizlik şartı aramaksızın — bir kereye mahsus, dava değerini tahkikat bitene kadar serbestçe artırabilme imkânı tanıyor ve bu artırılan kısım için de zamanaşımının dava tarihinden kesildiğini kabul ediyor.
Uygulamaya Etkisi
Bu, paket içindeki en köklü usul değişikliklerinden biri. İşçilik alacağı, tazminat ve benzeri belirsiz alacak davası açma alışkanlığı olan meslektaşlar için: artık dava türü olarak "belirsiz alacak davası" açılamayacak; bunun yerine kısmi dava + tek seferlik talep artırımı modeli kullanılmalı. Dilekçe şablonlarının ve dava stratejilerinin bu değişikliğe göre güncellenmesi, hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşıyor. Zamanaşımı açısından ise artırılan kısmın da dava tarihinden itibaren kesildiğinin kabul edilmesi, önceki belirsiz alacak davası rejimine kıyasla önemli bir güvence sağlıyor.
Yürürlük ve Geçiş Hükümleri
Kanunun yayımı tarihinde (31/7/2026) yürürlüğe girdi. Geçici Madde 1/10 uyarınca, yürürlükten kaldırılan m.107, kaldırılma tarihinden önce açılmış davalar bakımından uygulanmaya devam edecek — yani hâlihazırda belirsiz alacak davası olarak açılmış dosyalar bu usulle görülmeye devam edecek, yeni açılacak davalarda ise m.107 artık kullanılamayacak.
Kaynak metin, derdest belirsiz alacak davalarında ıslah, talep artırımı veya bilirkişi sürecine ilişkin usul ayrıntılarını ayrıca düzenlemiyor; yalnızca bu davaların "eski usulle" görülmeye devam edeceğini belirtiyor. Bu nedenle hâlihazırda açık bir dosyası bulunan kişilerin, kendi dosyalarının somut durumunu takip eden avukatla teyit etmesi önerilir.
Sonuç
Belirsiz alacak davasının usul hukukumuzdan tamamen kaldırılması, özellikle iş hukuku uygulamasında dava açma pratiklerinin yeniden kurgulanmasını gerektiren köklü bir değişiklik. Kısmi dava + tek seferlik talep artırımı modeli, belirsizlik şartı tartışmasını ortadan kaldırırken, zamanaşımının artırılan kısım için de dava tarihinden kesilmesi önemli bir güvence olarak öne çıkıyor.
Kaynakça
- [7589 sayılı Kanun, MADDE 19-20] — 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m.107 (yürürlükten kaldırıldı), m.109
Sık Sorulan Sorular
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Mevzuat ve içtihat değişebilir; somut olayınız için mutlaka avukata danışınız.