Bölge İdare Mahkemesi Artık Gerekçeyi Düzelterek Reddedebilecek

7589 sayılı Kanun'la (12. Yargı Paketi) İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ("İYUK") 45 inci maddesinde değişiklik yapılarak, bölge idare mahkemesinin ("BİM") istinaf incelemesinde dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderme yetkisi sınırlandırıldı.

Değişiklikten Önce

Değişiklik öncesinde, ilk derece mahkemesinin verdiği kararın sonucu doğru olsa bile gerekçesi eksik veya yanlış bulunduğunda BİM dosyayı kaldırıp yerel mahkemeye geri gönderebiliyordu; bu da yargılamayı bir tur daha uzatıyordu.

Ne Değişti?

İYUK m.45/3'e göre BİM artık üç şekilde istinaf başvurusunun reddine karar verebilecek: kararı hukuka uygun bulursa; "sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa kararın gerekçesini değiştirerek"; ya da maddi hatayı düzelterek.

m.45/5 ise, dosyanın ilk derece mahkemesine geri gönderilebileceği hâlleri tek tek sayıyor: görevsiz/yetkisiz mahkeme veya reddedilmiş/yasaklanmış hâkim, dilekçe reddi kararı verilmeden esasa girilmesi, eksik/yanlış hasım, talep hakkında karar verilmemesi, gerekli keşif/bilirkişi incelemesinin yapılmaması, gerekli duruşmanın yapılmaması. Son iki hâlde BİM, eksikliği kendisi giderip karar verebiliyor. Bu sayılanlar dışında kalan hâllerde artık dosya geri gönderilemiyor.

Neden Değişti?

Amaç, sonucu doğru olan kararların salt gerekçe eksikliği nedeniyle bir tur daha uzamasını önlemek. BİM'e gerekçeyi bizzat değiştirme yetkisi tanınarak, geri gönderme yalnızca ciddi usul hatalarıyla sınırlandırıldı.

Uygulamaya Etkisi

İstinaf dilekçesi hazırlarken salt gerekçe eksikliğine dayanan itirazların artık dosyayı ilk derece mahkemesine geri döndürmeyeceği, BİM'in bizzat gerekçeyi tamamlayarak reddedebileceği gözetilmelidir. Bu nedenle istinaf itirazlarının, sayılan sınırlı usul sebeplerinden birine (görevsizlik, eksik hasım, duruşma/keşif eksikliği vb.) somut olarak dayandırılması stratejik önem kazanıyor.

Yürürlük ve Geçiş Hükümleri

Bu madde Kanunun yayımı tarihinde (31/7/2026) yürürlüğe girdi. Geçici Madde 1/3 uyarınca yalnızca bu tarihten sonra BİM'lerce verilecek kararlar için uygulanacak; önceki kararlar eski hükümlere tabi.

Sonuç

İYUK m.45'teki değişiklik, sonucu doğru olan kararların salt gerekçe eksikliği nedeniyle geri gönderilmesini önlüyor ve istinaf sürecini hızlandırmayı amaçlıyor. İstinaf itirazlarının sayılan sınırlı usul sebeplerine dayandırılması, geri gönderme talebinin kabulü açısından önem taşıyor.

Kaynakça

• 7589 sayılı Kanun, MADDE 5 — 31/7/2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.45