Esenyurt'ta Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? Adım Adım Süreç ve Ortalama Süre

Esenyurt'ta anlaşmalı boşanma davası, eşlerin her konuda mutabık kaldığı bir boşanma protokolü ile dava dilekçesinin, Esenyurt'un bağlı olduğu Büyükçekmece Adliyesi'ndeki aile mahkemesine sunulmasıyla açılır. Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesine göre bunun için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hâkimin tarafları duruşmada bizzat dinleyerek protokolü uygun bulması gerekir. Şartlar eksiksizse dava çoğunlukla tek celsede karara bağlanır; duruşma gününün verilmesi ve kararın kesinleşmesiyle birlikte süreç ortalama olarak bir ila üç ay içinde tamamlanır.

Aile mahkemesi pratiğinde en sık görülen yanılgı, anlaşmalı boşanmanın "bir dilekçe verip imza atmaktan ibaret" sanılmasıdır. Oysa protokoldeki tek bir eksik başlık, davanın çekişmeli boşanmaya dönüşmesine ve aylarca uzamasına yol açabilir. Bu yazıda süreci, tarafların en çok takıldığı noktalarla birlikte adım adım anlatıyoruz.

Anlaşmalı Boşanmanın Yasal Şartları (TMK m. 166/3)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrası, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının kabulü için dört şartın bir arada bulunmasını arar:

• Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 15.01.2018 tarihli, 2016/16989 E., 2018/553 K. sayılı kararında vurgulandığı üzere bir yıllık süre dava açıldığı tarihte dolmuş olmalıdır; dava devam ederken sürenin dolması yeterli değildir.
• Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı veya bir eşin açtığı dava diğeri tarafından kabul edilmelidir. Yargıtay, cevap dilekçesindeki soyut bir "davayı kabul ediyorum" beyanının anlaşmalı boşanmaya esas alınamayacağına hükmetmiştir (2. HD, 12.06.2014, 2014/2059 E., 2014/13246 K.).
• Hâkim, tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir. Avukat aracılığıyla temsil, tarafların duruşmaya katılma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
• Taraflar boşanmanın mali sonuçları (tazminat, nafaka) ve çocukların durumu (velayet, iştirak nafakası, kişisel ilişki) hakkında anlaşmış olmalı; hâkim de bu düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Yargıtay, eki niteliğindeki tüm konularda tam mutabakat sağlanmadıkça anlaşmalı boşanma hükümlerinin uygulanamayacağını kabul etmektedir (2. HD, 22.10.2015, 2015/5231 E., 2015/19248 K.).

Adım Adım Anlaşmalı Boşanma Süreci

1. Boşanma protokolünün hazırlanması

Sürecin kalbi protokoldür. Velayet, kişisel ilişki günleri, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ev eşyaları, varsa taşınmaz ve araçların paylaşımı ile ziynet eşyaları tek tek düzenlenmelidir. "Tarafların birbirinden başkaca alacağı yoktur" gibi genel bir cümle, ileride mal rejimi tasfiyesi davası açılmasını her zaman engellemez; hangi hakkın saklı tutulduğu, hangisinden feragat edildiği açıkça yazılmalıdır. Muğlak ifadeler, boşanmadan yıllar sonra yeni davaların kapısını aralar.

2. Dava dilekçesinin verilmesi ve harçların yatırılması

Protokol imzalandıktan sonra dava dilekçesi, protokol ekiyle birlikte adliyedeki tevzi bürosuna sunulur; başvuru harcı ve gider avansı yatırılır. Esenyurt ve Beylikdüzü'nde ikamet edenler için görevli mahkeme aile mahkemesi, yetkili adliye ise kural olarak Büyükçekmece Adliyesi'dir. Dosya tevzi edilince mahkeme bir duruşma günü belirler.

3. Duruşma: hâkimin tarafları bizzat dinlemesi

Duruşmada her iki eş de hazır bulunmak zorundadır. Hâkim taraflara boşanma iradelerini, protokol hükümlerini kabul edip etmediklerini ve bu iradeyi baskı altında kalmadan açıklayıp açıklamadıklarını sorar. Hâkim, çocukların ve tarafların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik de yapabilir; bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmolunur (TMK m. 166/3; Yargıtay HGK, 18.04.2019, 2017/2643 E., 2019/484 K.). Şartlar tamamsa karar aynı celsede açıklanır.

4. Gerekçeli karar, kesinleşme ve nüfusa tescil

Kararın açıklanması boşanmayı tek başına sonuçlandırmaz. Gerekçeli kararın yazılması, taraflara tebliği ve istinaf süresinin geçmesi ya da tarafların istinaf hakkından feragat etmesi gerekir. Her iki taraf da vekilleri aracılığıyla kanun yoluna başvurudan feragat ederse kesinleşme belirgin biçimde hızlanır. Kesinleşen karar mahkemece nüfus müdürlüğüne bildirilir ve boşanma nüfus kaydına işlenir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Adalet Bakanlığı'nın yargıda hedef süre uygulamasında bu tür davalar için öngörülen çerçeve 30 ila 90 gün aralığındadır. Uygulamada süreyi belirleyen üç değişken vardır: mahkemenin duruşma gününü ne kadar ileriye verdiği, gerekçeli kararın yazım hızı ve tarafların istinaftan feragat edip etmediği. Protokolü eksiksiz hazırlanmış, iki tarafın da duruşmaya katıldığı ve feragat beyanlarının sunulduğu bir dosya, ortalama olarak birkaç hafta ile üç ay arasında kesinleşmiş kararla sonuçlanır. Buna karşılık duruşmaya katılmayan bir taraf, eksik bir protokol maddesi veya tebligat sorunu süreci kolayca birkaç ay daha uzatabilir.

Protokolde Mutlaka Yer Alması Gereken Başlıklar

Uygulamada karşılaşılan dosyaların önemli bir kısmında sorun, boşanmanın kendisinden değil protokolün eksik kaleme alınmasından çıkıyor. Sağlıklı bir anlaşmalı boşanma protokolünde en azından şu başlıklar açıkça düzenlenmelidir:

• Velayet ve kişisel ilişki: Çocuğun velayetinin hangi tarafta kalacağı; diğer ebeveynin hafta içi, hafta sonu, dini bayramlar, sömestr ve yaz tatilindeki görüşme günleri saat aralıklarıyla birlikte yazılmalıdır.
• Nafakalar: İştirak nafakasının tutarı ve her yıl hangi orana göre artacağı; yoksulluk nafakası talep ediliyorsa tutarı, edilmiyorsa bu haktan açıkça feragat edildiği belirtilmelidir.
• Tazminatlar: Maddi ve manevi tazminat ödenecekse tutarı ve ödeme takvimi; ödenmeyecekse tarafların birbirinden tazminat talebi olmadığı kayda geçirilmelidir.
• Mal rejimi ve eşyalar: Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, ziynet eşyaları ve ev eşyalarının paylaşımı ile edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan alacaklardan feragat edilip edilmediği net biçimde yazılmalıdır.

Bu başlıklardan birinin atlanması, hâkimin protokolü uygun bulmayarak taraflardan tamamlama istemesine, duruşmanın ertelenmesine ya da davanın çekişmeliye dönüşmesine neden olabilir.

Sürecin Çekişmeliye Dönüşmemesi İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Karar kesinleşinceye kadar taraflardan biri anlaşma iradesinden dönerse dava çekişmeli boşanmaya dönüşür ve kusur, tanık, delil aşamalarıyla çok daha uzun bir yargılama başlar (Yargıtay 2. HD, 29.11.2023, 2023/8476 E., 2023/5776 K.).
• Bir yıllık evlilik süresi dolmadan açılan dava, anlaşmalı boşanma olarak sonuçlandırılamaz; bu durumda genel hükümlere göre evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının ispatı gerekir.
• Protokolde çocukla kişisel ilişki günlerinin, nafaka artış oranının (örneğin ÜFE/TÜFE ortalaması) ve tazminat ödeme takviminin net yazılması, ileride icra ve uyarlama davalarını önler.
• Duruşma tarihinde yurt dışında olmak, hastalık gibi mazeretler önceden düşünülmeli; hâkimin tarafları bizzat dinlemesi zorunlu olduğundan katılım planlanmadan gün alınmamalıdır.